បានការពារ ៖ My Official Sangsa

ប្រកាសនេះ ត្រួវបានការពារ ដោយពាក្យសំងាត់។ ដើម្បីមើលវា សូមបញ្ចូល ពាក្យសំងាត់ របស់អ្នក ខាងក្រោម៖

ពាក្យសម្ងាត់ ៖

Hunter

ព្រាននារី !

ខ្ញុំមិនសូវយល់ដែរថា ហេតុអ្វី នារី មួយចំនួន [តូូច] ដែល ស្គាល់ខ្ញុំ [ទើបនឹងស្គាល់ថ្មីៗ] ដាក់ឈ្មោះ អោយខ្ញុំថា ជា ព្រាននារី ? មកពី គិតថា ខ្ញុំ ប្រមាញ់ នារីៗ ជា អាជីព [មុខរបរមួយ] ? មកពី ដឹងថា មាននារី ស្រឡាញ់ ខ្ញុំ ច្រើន ? មកពី ដឹងថា ខ្ញុំ តាមស្រឡាញ់នារីៗ ច្រើន ? មកពី មានអ្នក ប្រាប់ថា ខ្ញុំជា ព្រាននារី ? ឬគ្រាន់តែ ខ្ញុំនិយាយ លេង [ធ្វើអោយ សើច] ជាមួយ នារី ច្រើននាក់ ក៏ចាត់ ទុកជា ព្រាននារី ?

មិនថា ហេតុផលមួយណាទេ ខ្ញុំមិនទាន់អាច សក្តិសម ទទួលបាន ឧត្តមនាម ព្រាននារី បែបនេះ ឡើយ។ សូមអរគុណ !

ខ្ញុំ យល់ថា ខ្ញុំគ្មានមូលដ្ឋានគ្រឹះ ក្នុងការ ប្រមាញ់មនុស្សស្រីទេ ព្រោះ បើមាន មិនមែន ខូចចិត្ត ខកស្នេហ៍ច្រើនលើកច្រើនសារទេ ! រឹតតែ មិនអាចប្រកប វិជ្ជាជីវៈ ជាអ្នក ប្រមាញ់មនុស្សស្រី បានទៀត ព្រោះ បេះដូង ខ្ញុំទន់ជ្រាយណាស់ ខ្លាចបំផុត ទឹកភ្នែក បើ មនុស្សស្រីចេះយំ ហើយស្រក់ទឹកភ្នែក មុខខ្ញុំ ពិតជា អាចបន្ទន់ចិត្តខ្ញុំបាន។ ខ្ញុំចាំបានថា មិត្តស្រី ពីមុនៗ អោយតែមកយំ មុខខ្ញុំ គឺយើង អាចចាប់ផ្តើម សារជាថ្មី រហូត។ យើងបែកគ្នាដរាបណាគេ យល់ថា ខ្ញុំអស់តម្លៃ នឹងស្រណោះ ហើយព្រមបោះបង់ខ្ញុំ ដោយខ្លួនឯងវិញ។ សរុបតាំងពី ដឹងក្តី រហូតដល់ពេលនេះ [អាយុ ៣២ឆ្នាំ] ខ្ញុំមានសង្សារផ្លូវការ [សង្សារចេញមុខ និងស្រឡាញ់គ្នា] ត្រឹម ៧នាក់ [MTD, YSR, CTN, ESY, YSR, HPN, HSR] ប៉ុណ្ណោះ។ សង្សារដំបូង ដឹងខ្លួនថាមាន ពេលប្អូននាងប្រាប់ខ្ញុំថា នាងពេញចិត្តខ្ញុំ… ដោយសារ យល់ថា នាងក៏មិនអាក្រក់ ទើបព្រមស្រឡាញ់វិញ… ស្រឡាញ់មិនបានប៉ុន្មាន មាន មិត្តភក្តិប្រុសម្នាក់ មកប្រាប់ថា ស្រឡាញ់នាងដែរ… ដោយយល់ថា ខ្លួនគ្មានសមត្ថភាព ព្រោះ ទើបរៀនចប់ ទី ១២ [ឆ្នាំ១៩៩៨] អត់ទាន់មានការងារធ្វើ [សូម្បីប៉ាប៉ានាង ក៏មើលងាយ ហើយបោះសម្តីថា អត់ការងារធ្វើ ដើរប៉ោឡែ កុំចង់មកញ៉ែកូនអញ] ទើបសម្រេច បែកពី នាងដោយការណែនាំ មិត្តភក្តិម្នាក់នោះ [គេមានការងារល្អ ប្រាក់ខែខ្ពស់] អោយស្គាល់ និងទាក់ទងនាង ជំនួសវិញ។ យើងខានជួបគ្នា ជិត ២ឆ្នាំ ខ្ញុំត្រូវបង្ខំចិត្ត ធ្វើការតាមខេត្ត [ជា ពិធីករ កម្មវិធីវិទ្យុ] និងរកប្រាក់ រៀនជំនាញបន្ថែម ដើម្បីអភិវឌ្ឍន៍ខ្លួនឯង សង្ឃឹមថា នឹងមាន ឱកាស ខ្ពស់មុខម៉ាត់ស្មើគ្រួសារនាង នាថ្ងៃមួយ។ ដោយសារ មិនពេញចិត្តនឹងប្រាក់ខែ តាមខេត្ត ទើបសុំឈប់ ហើយមករកលុយក្នុងក្រុងកំណើតវិញ។ ខ្ញុំខំធ្វើការងារសព្វយ៉ាង មិនថា ការងារម៉ាឃីតទីង ធ្វើសន្តិសុខ ធ្វើសំណង់ [ចង់ធ្វើអ្នករត់តុ តែមិនដែលបានធ្វើសោះ] តែ ពេលឆ្នាំ ២០០៣ ក្រោយឆ្លងកាត់ វគ្គ អ្នកកាសែត អន្តរជាតិមួយ រយៈពេល បីខែ ខ្ញុំមានឱកាស ទទួលបានការងារល្អ [អ្នកកាសែតបរទេស] ប្រាក់ខែល្អ ស្របពេលនោះ មិត្តភក្តិខ្ញុំម្នាក់នោះ ប្រាប់ថា នាងមិនដែល ស្រឡាញ់គាត់ទេ… ខ្ញុំសប្បាយចិត្តចង់ ហើរផុតពីដី គិតថា យើងនឹងបានជួបគ្នា ម្តងទៀត… ទេវតា គិតមិនដូច មនុស្សគិតទេ… ពេលខ្ញុំត្រឡប់រកនាង ទើបដឹងថា នាង បានអន្តោរប្រវេសន៍ ទាំងក្រុមគ្រួសារ ចេញពីកម្ពុជា បាត់ដំណឹងឈឹង សូម្បីតែ ផ្ទះធ្លាប់ស្នាក់ ក៏លក់បាត់ដែរ។ ខ្ញុំបានព្យាយាម តាមរកដំណឹងពីនាង តាមរយៈ មិត្តភក្តិធ្លាប់ ស្គាល់គ្នា តែនាង ហាក់ ព្យាយាម គេចមុខពីខ្ញុំ… នាងមិនដឹងទេថា បុរសម្នាក់នេះ មិនមែនតោកយ៉ាក ដូច ពាក្យឪពុកនាងថាស្តីឡើយ។ តែហួសពេល អស់ហើយ ព្រោះ ក្រោយមក ខ្ញុំ ដឹងថា នាងបានរៀបការរួចហើយ… ។ បាត់បង់នាង ដូចបាត់បង់ លំនឹងជីវិត ខ្ញុំលែងមាន កម្លាំងតស៊ូ ដើម្បីសុបិន្តខ្លួនឯង និងអនាគតខាងមុខទៀត ទើប ខ្ញុំសម្រេចសុំ ឈប់ពីតួនាទី ជាអ្នកកាសែត ដោយសារ មិនពេញចិត្តនឹងយកព័ត៌មាន នយោបាយ ដែលមេបរទេស ចាត់អោយទទួល ខុសត្រូវ [ពេលនោះមានលុយល្អ តែមិនសប្បាយចិត្ត] ។ ឈប់ធ្វើជា អ្នកកាសែត ត្រូវ អ្នកផ្ទះ បន្ទោសថា មិនចេះតស៊ូ ដោយសារ ចង់ឈ្នះពាក្យនេះ ខ្ញុំបែរជាជ្រើស យករបរ រត់ម៉ូតូ ឌុប អស់ជាងមួយឆ្នាំ ព្រោះយល់ថា ជាការងារឯករាជ្យ។ ទម្រាំអាចកាត់ចិត្តពីនាងបាន ហើយជួន បានជួប និងស្គាល់ សង្សារទីពីរ អារម្មណ៍ស្នេហា និងសុបិន្ត បង្កើតគ្រួសារ ផ្ទាល់ខ្លួន របស់ខ្ញុំ បានត្រឡប់មកវិញ។ ខ្ញុំបាន ជួប សង្សារទីមួយ ម្តងទៀតដែរ ក្នុងគ្រានាង មកលេងស្រុកខ្មែរ ហើយមកកាត់ សំលៀកបំពាក់នា ហាងមួយក្បែរផ្ទះខ្ញុំ។ ពេលនោះ នាងមកជាមួយក្រុមគ្រួសារ ខ្ញុំបានត្រឹម តែញញឹមរាក់ទាក់ ពីចម្ងាយ… ខ្ញុំមិនហ៊ានរាក់ទាក់ ហាស្តីទេ ព្រោះ កាលៈទេសៈ មិនសូវសមរម្យ។ សង្សារទីពីរ ជានារី ដ៏ល្អម្នាក់ ដែលបាន ព្រមស្មគ្រ មើលថែស្អំ បេះដូង របួសរបស់ខ្ញុំ អស់ជាច្រើនឆ្នាំ រហូត អាចនិយាយថា រូបរាងរបស់នាង អំពើល្អ របស់នាង បានដិតជាប់ នូវ អនុស្សាវរីយ៍ ពេញមួយជីវិតខ្ញុំហើយ។ ព្រោះតែនាង ខ្ញុំហ៊ានសុបិន្ត ចេះរៀបចំផែនការជីវិត និងចេះចាប់យកឱកាសមាស ដែលមានរូបនាង ជាអ្នកណែនាំ និងគាំទ្រ ដូចជា ចាប់ផ្តើមរៀនឡើងវិញ [រៀនម្តង ពីរ មហាវិទ្យាល័យ ហើយឆ្លៀត ធ្វើការទៀត] នាងដឹងរឿងមិនសូវចន្លោះទាក់ទងនឹងខ្ញុំ … នាងធ្លាប់ រួមទុក្ខជាមួយនឹងខ្ញុំ អស់ជាច្រើនឆ្នាំ តែពេលខ្ញុំ ចង់រួម សុខជាមួយនាង នាជីវិត ជោគជ័យធម្មតា ចុងក្រោយ នាងបែរជា មិនអាចផ្តល់ឱកាសរួមដំណើរជាមួយខ្ញុំ…។ នាងមានអ្វីជាច្រើន ដែលខ្ញុំត្រូវចិត្ត មិនថា ពូកែធ្វើម្ហូប រៀបចំផ្ទះសម្បែង មិនប្រកាន់ការងារធ្ងន់… នាងធ្លាប់ មកជួយ បោកខោអាវខ្ញុំដល់លើផ្ទះខ្ញុំម្តងដែរ។ គិតឡើងវិញ អ្នកដែល គួរអោយខ្ញុំ ស្រណោះជាងគេ គឺ សង្សារទីពីរ ទោះបីជា នាងធ្លាប់ក្បត់ ខ្ញុំលួចមាន អ្នកថ្មី ហើយត្រូវបាន មិត្តភក្តិ ជិតស្និទ របស់ខ្ញុំ ហាមផ្តាច់មិន អោយទាក់ទងជាមួយ នាងក៏ដោយ ក៏ខ្ញុំមិនដែល ដាច់ចិត្តទាល់តែសោះ រាល់ពេល នាងត្រឡប់ មកសុំជាគ្នាវិញ ទោះបីដឹងច្បាស់ថា ពេលនាងលេងខ្ញុំ អស់ចិត្តមិនបានប៉ុន្មាន នាងនឹងឃ្លាតទៀត។ ក្នុងចិត្តតែងតែ អរគុណនាង ហើយ គិតថា បើគ្មាននាង ខ្ញុំក៏គ្មានថ្ងៃនេះដែរ។ នាងចូលចិត្តសប្បាយ ហើយពូកែកើត រោគអផ្សុក ដោយសារខ្ញុំ វក់រៀន និងវក់ការងារ ទើបគ្មានពេល សម្រាប់នាង ទើបនាង ចាកចេញ ជាច្រើនលើកច្រើនសារ។ ខ្ញុំធ្លាប់សួរនាងដែរថា ហេតុអ្វីក៏ នាងត្រឡប់មករកខ្ញុំវិញ ? នាងប្រាប់ថា ព្រោះខ្ញុំ ឧស្សាហ៍ ទិញរបស់របរ ផ្គាប់ចិត្តនាង ឬក្នុងន័យថា ខ្ញុំស្រួលបោក។ ខ្ញុំ តែងបន្ទោសខ្លួនឯង រាល់ពេលនាងចាកចេញ ព្រោះខ្ញុំដឹងច្បាស់ហើយថា នាងជានារីល្អម្នាក់ តែមិនធ្លាប់ឃាត់នាងសូម្បីតែ ម្តង រាល់ពេល នាងសុំបែកគ្នា ព្រោះក្នុងចិត្តគិតថា នាងមានហេតុផល បើទោះបីជា ឃាត់ក៏ឃាត់បានតែកាយ ទើបធ្វើបានត្រឹម នឹកស្តាយ អស់រាប់ខែ។ … សង្សារចុងក្រោយនេះ ជាក្មេងស្រីម្នាក់ដ៏ឆ្លាត ស្អាត ធូធារ [ព្រោះនាងមាន ជំនួញផ្ទាល់ខ្លួន] គួរអោយស្រឡាញ់ មានគំនិតចាស់ទុំ ម្តងៗដែរ តែ ហាក់ រលេករលោះ ម្តងៗដែរ។ ខ្ញុំពេញចិត្តនឹង ការយកចិត្តទុកដាក់ របស់នាងចំពោះ ក្រុមគ្រួសារ និងអ្នកដទៃ ប្រតិកម្ម ត្រឡប់ ឬភាពបន់បែនរបស់នាងរហ័ស ហើយវាងវៃ ខុសពីខ្ញុំ ដែលមិនសូវរដាស់។ ខ្ញុំមិនចង់អោយនាង ផ្លាស់ប្តូរ ខ្លួនឯង ដើម្បីខ្ញុំទេ ព្រោះ ខ្ញុំដឹងថា នាងមានភាពឥតខ្ចោះ របស់ខ្លួនឯងហើយ មិនចាំបាច់ឡើយ ត្រូវការកែប្រែ។ យើងជួបគ្នា មិនទាន់បាន ពីរសប្តាហ៍ផង នាងបែរជា ហ៊ាន ទទួល ពាក្យស្នេហ៍ពីខ្ញុំ ហើយព្រម សន្យារៀបការនឹងខ្ញុំទៀត។ ពិបាកជឿតិចថា ស្នេហា នេះនឹងគង់វង្សស្ថិតស្ថេរ យូរអង្វែង បើគិតឡើងវិញ ដូចផ្លេចបន្ទោរបែបនេះ តែពេលនឹកដល់ស្នេហា ខ្ញុំជាមួយសង្សារទីពីរ ដែលស្រឡាញ់គ្នារាប់ឆ្នាំ ទីបំផុត បែកគ្នាដដែល ទើបញាំងអោយខ្ញុំមិនខ្វល់ ពីពេលវេលា នាថ្ងៃអនាគតពេក។ នាងធ្លាប់ប្រាប់ថា មាន បុរសបីបួននាក់ ដែលនាង កំពុង ពិចារណា ស្រាប់តែ ហេតុផល អី មិនដឹង ទើបនាង ព្រមប្រគល់បេះដូង ជូនខ្ញុំវិញ។ នាងបានប្រាប់ម៉ាក់នាង អំពីរឿងរបស់យើង ហើយត្រូវបាន ម្តាយនាង សួរនាំ អំពីខ្ញុំ ទើបនាង ហាក់ ភ្ញាក់ខ្លួនថា នាងមិនបានដឹងអ្វីច្រើនទេ អំពីខ្ញុំ ក្រោយមក ទើបនាងណាត់ខ្ញុំ ជួប ដើម្បីសួរបន្ថែម។ នាងសួរណែនាំ ខ្ញុំធ្វើការងារ បានប្រាក់ខែប៉ុន្មាន ? មានបងប្អូន ប៉ុន្មាននាក់ ? រៀបការបានប៉ុន្មាននាក់ ? នាងបញ្ជាក់ថា នាងចង់បាន លុយកាក់ និងមុខម៉ាត់ តែខ្ញុំ អត់ទាន់មាន ទាំងពីរហ្នឹង ហេតុអី នាងជ្រើសយកខ្ញុំ ? [ប្រហែលជា នាងគិតថា ខ្ញុំជាអ្នកមាន !? នាងអាចនឹងដូរចិត្តវិញ ពេលនាងដឹងថា ខ្ញុំគ្មានអ្វីដែលនាងចង់បាន ក៏ថាបាន ដូច្នេះ ខ្ញុំត្រូវត្រៀមចិត្តជាមុន] នាងតែង មានមោទនភាពថា នាងជា មនុស្សមានហេតុផល តែរឿងដែលនាង មកស្រឡាញ់ខ្ញុំបែរជា គ្មានហេតុផល… សង្ស័យតែ ជាតិមុន មានកម្មពៀរស្នេហា ជាមួយខ្ញុំហើយ។ មានមិត្តភក្តិម្នាក់ធ្លាប់ រុញស៊ីក្លូ បញ្ចូលឡានដែរ តែខ្ញុំចេះតែ យល់ថា ខ្លួនចាស់ហើយ មិនសមមក ស្រឡាញ់ក្មេងស្រី តូចចឹងទេ ដល់ចុងក្រោយ នាងបានក្លាយជា សង្សារផ្លូវការ ទី៧របស់ខ្ញុំ ដដែល។ យើងឈានដល់ ដំណាក់កាល ប្តូរកិច្ចព្រមព្រៀងស្នេហា នេះ ត្រឹមពេលវេលា ដ៏ខ្លីយ៉ាងនេះ អាចមកពី បេះដូងយើងរំភើបពេក ឬមកពី យើងពិតជាគូ ? សម្រាប់ខ្ញុំ យល់ថា មកពីបេះដូងរំភើបពេក ហើយចិត្តពេញដោយ មេត្រីពេក ទើបបង្កើតស្នេហានេះឡើង។ តាមពិត ខ្ញុំបានចាញ់បោកនាង [មិត្តម្នាក់ ដែលដឹងរឿង ប្រើពាក្យថា ចាញ់បោកក្មេង] ព្រោះ គ្រាមួយនោះ នាងបានសម្លុតខ្ញុំថា “តើស្រឡាញ់ញុំអត់!? ញុំសួរតែម្តងទេ ហើយក៏ជាលើក ចុងក្រោយដែរ។” បើមិនប្រាប់ ពេលនោះ នាងក៏លែងចង់ដឹងដែរ… នរណា ដឹងថា ខ្ញុំបែរជា ហ៊ានសារភាព ហើយពេលសារភាពរួច ក៏បានទទួល ចម្លើយស្នេហ៍ តបវិញភ្លាម។ ក្រោយសារភាពថា លង់ស្នេហ៍ ហើយផ្ញើសារផ្អែមល្ហែម សាសងអន្ទងចិត្ត គ្នា បានត្រឹមមួយសប្តាហ៍ ខ្ញុំបែរជា ហ៊ានផ្ញើសារផ្តាច់ស្នេហ៍ ទាំងរំលងរាត្រី [ម៉ោង ០១:១១ នាទី] គឺសុំនាងបែក ព្រោះ ខ្ញុំយល់ថា ខ្ញុំ បានធ្វើមិនគប្បី ចំពោះ ចំណងស្នេហ៍ថ្មីៗ ជាមួយ ស្រីដទៃ ទោះបី ខ្ញុំសម្រេចសុំ ពួកគេបែក ក៏ដោយ ក៏ខ្ញុំ មានអារម្មណ៍ថា ហ៊ាក់ខុសខ្លាំង ព្រោះ ជាមនុស្សក្បត់ស្នេហ៍។ ព្រោះតែ ចំណងស្នេហ៍នេះ ខ្ញុំក៏ទទួល អារម្មណ៍ថា មិនគប្បី នឹងមិត្តភក្តិម្នាក់ ដែលបានលង់បេះដូងស្រឡាញ់នាង ដូចប្រវត្តិស្នេហាសង្សារដំបូងខ្ញុំដែរ។ មិត្តម្នាក់នោះ គឺខ្ញុំធ្លាប់បាន ណែនាំ អោយគេបានស្គាល់ និងស្រឡាញ់នាង តែនរណាដឹងថា ចុងក្រោយពួកយើង បែរស្រឡាញ់គ្នា។ ខ្ញុំដឹងថា ការសម្រេចចិត្តបែកពីនាងនេះ គឺមិនយល់ ពីអារម្មណ៍នាង ហើយវា ពិតអយុត្តិធម៌ណាស់សម្រាប់ នាង។ នាងតែងថា នាងមិនមែនរបស់ មិនអាច បោះអោយនរណា ស្រេចចិត្តទេ… នាងស្រក់ទឹកភ្នែកទាំងព្រលឹម ពេលឃើញសារបញ្ចប់ស្នេហ៍ ហើយបានប្រាប់ថា ឈឺហួស ដោយមិន បានសួររកហេតុផលឡើយ។ ខ្ញុំក៏អួលដើមករ រលីងរលោង ទឹកភ្នែក ពេលឃើញសារនាងតបថា “បងហា ដឹងអត់ បងបានធ្វើអោយក្មេងកំហូច ស្រក់ទឹកភ្នែកទាំង ព្រលឹម?” ។ ១៧ម៉ោង ក្រោយការប្រកាសរំលាយ កិច្ចសន្យាស្នេហ៍ យើងបែរជាបាន ជួបគ្នាម្តងទៀតនា កន្លែងធ្លាប់ មក កំសាន្តជាមួយគ្នា ហើយក៏បានចាប់ផ្តើម សាងស្នេហ៍ជាថ្មី។ នេះមកពី យើងទាំងពីរ មិនទាន់រសាយណាយចិត្ត ហើយរួមទាំងនិស្ស័យ មិនទាន់រលត់ ពិសេស បេះដូងតែងរត់រកគ្នា ទើបខ្ញុំយល់ថា យើងគួរតែ សាកល្បងពុះពារ កាន់ដៃគ្នាបន្តទៀត។ ក្នុងពេល ១៧ ម៉ោងនោះ ខ្ញុំតែងលួចបន់ស្រន់ថា បើយើងមាននិស្ស័យ សូមអោយជួបគ្នាកន្លែងនោះម្តងទៀត ឯនាង បែរជា បន់ស្រន់ ប្តឹង ព្រះអង្គដងកី ថា បានប្រទានបុរសល្អម្នាក់ មកនាងហើយ ម្តេចក៏ ដកយកវិញ !? [នាងប្រាប់ចឹង]។ អភូតហេតុ កើតមានមែន ! ខ្ញុំកំពុងចាប់ផ្តើម… ខណៈខ្ញុំ ព្យាយាមជួសជុល របួសប្រេះស្រាំ ចាស់់លើបេះដូងនាង ហើយខំសន្សំ កសាងអនុស្សាវរីយ៍ ល្អ និង មិនសូវល្អ [គ្មានចេតនាទុច្ចរិត] ដែលអាចនឹងតាមមកពេលក្រោយ… អនាគតមិនទៀងទាត់… ថាមិនត្រូវ យើងស្រឡាញ់គ្នា ឆាប់ បែកគ្នាក៏ឆាប់។ ខ្ញុំតែងបារម្មណ៍ថា ពេលបេះដូងយើងណាយ លែងមាន ភាពរំភើប ស្នេហាយើងក៏អាចឈានដល់ទីបញ្ចប់ដែរ។ ស្នេហាបែប រំភើបពេក ចឹង មិនអាចយកមកធ្វើជា កម្មវត្ថុនៃ កិច្ចសន្យា អាពាហ៍ពិពាហ៍ បានឡើយ ព្រោះ ក្តីរំភើប អាចប្រើប្រួល ប្រសិនបើ ភាគី សង្ខាង ហ៊ានចុះកិច្ចសន្យា ភាគី ត្រូវប្រឈមនឹង ហានិភ័យខ្ពស់។ ខ្ញុំជឿជាក់ថា មានមនុស្សមួយចំនួន ដែលច្រណែនយើង ហើយបើកភ្នែករង់ចាំ ថ្ងៃយើងបែកគ្នា… តើ វាសនាស្នេហាយើង គួរ អាស្រ័យលើ ទេវតា ពេលវេលា ឬអំពើរបស់មនុស្ស !? ពេលវេលា ឬទេវតា កំណត់ សុទ្ធជា រឿងរាវ ថ្ងៃអនាគត តែចំពោះ ទង្វើ មនុស្សវិញ វាមាន ភាពជាក់លាក់ និងបច្ចុប្បន្នកាលជាង។ ខ្ញុំបានសន្យា នឹងខ្លួនឯងថា ត្រូវស្មោះត្រង់នឹងស្នេហា ហើយជម្រៈ បញ្ជី អោយដាច់ស្រេច ជាមួយនឹង នារីផ្សេងដែល កំពុងពិចារណា លើខ្ញុំ ឬ ស្នេហាមួយដែល ទំនងជា គ្មានលទ្ធផល ឬស្ថិតស្ថេរ ព្រោះ កន្លងមកក៏ ខ្ញុំតែងប្រកាន់គោលការណ៍ ខ្លួនមួយជិះទូកតែមួយទេ… ខ្ញុំយល់ពី អារម្មណ៍ដែលត្រូវ មនុស្សជាទីស្រឡាញ់ក្បត់ គឺឈឺ បែបណា… ចុះបើថ្ងៃក្រោយបែកគ្នាទៀត !? ហ៊ានដាក់ចិត្តស្រឡាញ់ ខ្ញុំក៏ហ៊ានដាក់ចិត្តឈឺចាប់…

ខ្ញុំស្វែងយល់ថា ការសន្ទនា អាចជា ដើមហេតុ នៃភាពពេញចិត្ត។ និយាយត្រូវចិត្តអ្នកស្តាប់ ទើបក្លាយជា មនុស្ស ពូកែ ទំនាក់ទំនង និងអាច ប្រកប វិជ្ជាជីវៈ ព្រានបាន។ ខ្ញុំហ៊ាន អះអាងថា ខ្ញុំ មិនមែន ជា បុរសពូកែ ទំនាក់ទំនង អីទេ បើសិននិយាយដល់ ការចូលចិត្តរាប់អាន មិត្តភក្តិ អាច ចាត់ទុកថា សកម្មខ្លះ ព្រោះ ត្រឹមមិត្តដើរលេង សិក្សា ធ្វើបុណ្យ… តែរឿងផឹកមួយ សុំទោស អត់ជំនាញហ្មង។

សុំរៀបរាប់ បែកប្រធានបទ តិច ដើម្បី អោយដឹងថា ខ្ញុំមិនអាច ធ្វើជា ព្រានបាន : ខ្ញុំចាំបានថា ក្នុងឆ្នាំ២០០០ ពេលទទួល សញ្ញាបត្រ ជា ពិធីករកម្មវិធី វិទ្យុ របស់ ស្ថានីយវិទ្យុ រាជធានី ភ្នំពេញ ខ្ញុំ ញាំ បៀរ អស់មួយកែវ សោះ ឡើងក្រហមមុខ ខ្មាស់គេ អស់មួយពិធី។ តែអាលូវ មិនសូវ ក្រហម ខ្លាំង ដូចមុនទេ បើហ៊ាន ដាក់ជ្រុល ដឹងតែ ចាក់បាញ់ឆេវហ្នង។ ខ្ញុំចេះតែ យល់ថា ការរៀនផឹក របស់ខ្ញុំ ដូច សូវចម្រើន កើនបញ្ញា អីសោះ ម៉្លោះ ហើយ ខ្ញុំ ឧស្សាហ៍ បដិសេធន៍ ឬគេចចេញ ពី កម្មវិធី ផឹកញឹកញាប់ណាស់។ សង្ស័យជាតិមុន ខ្ញុំធ្វើបុណ្យ ដោយការ សែនសុរា ដល់អ្នកតា និង ទេវតា ច្រើន ទើបជាតិនេះ ខ្ញុំមិនសូវខ្វះ មនុស្សរាប់រក និងបបួល អោយ ផឹកជាមួយ។ សុំទោសផង បើអ្នកលែងរាប់អាន ខ្ញុំ ព្រោះ ខ្ញុំមិនអាច ចូលរួមវង់ផឹក របស់ អ្នកបាន ព្រោះ ខ្ញុំពិតជា រៀនមិនចេះមែន អាមុខវិជ្ជាហ្នឹង។ អាចផឹកមួយដប ឬក្នុងពិធីមង្គល របស់មិត្តជិតស្និទ អីបាន តិចតួច [អាស្រ័យតាមអារម្មណ៍ តែជា ស្តង់ដា គឺត្រឹម មួយដប ឬមួយកំប៉ុងអាចចាប់ផ្តើម ស្រវឹងហើយ] តែ បើលេង ម៉ាស្រវឹង សុំចាញ់ចុះជាមុន។ មានបងប្អូន អ្នកជិតខាង និងមិត្តភក្តិ ជាច្រើន យល់ថា ខ្ញុំវាយឫ​ក មិនព្រមចូលវង់ផឹកជាមួយ ពួកគេ អ្នកខ្លះ អាន់ហ្វ្រែន ខ្ញុំចោល ទៀត ដោយសារ បបួលច្រើនដង តែមិនមកផឹកជាមួយ។ ពីមុន ក្នុងដំណាក់កាល ខូចចិត្ត ខ្ញុំខំរៀនផឹកដែរ តែបរាជ័យ រាល់លើក ព្រោះ ក្រោយមក ខ្ញុំស្វែងយល់ថា ទំហំនៃការខូចចិត្ត ស្រាលជាង សុរា។ ចុងក្រោយខ្ញុំ បែរយល់ថា មានមោទនភាព ក្នុងការបដិសេធន៍ មិត្តភាព ដែលយក សុរា ជាត្រីមុខ។ ទោះបីជា យ៉ាងណា ខ្ញុំ ទទួល ស្គាល់ថា ក្នុងសង្គម ការងារ និងការទំនាក់ទំនាក់ ត្រូវការ ជំនាញនេះ ដើម្បី ពង្រឹង ផងដែរចឹង ទើប ខំរៀនផឹក ហើយអាចផឹកច្រើនគួរសម ដោយពេលវេលា ខ្លះ។

ការរាប់អាន ជាមួយនឹង មនុស្សភេទផ្ទុយគ្នា របស់ ខ្ញុំ ភាគច្រើន ជួបនឹង វិបត្តិុបេះដូង។ ជួនកាល អាចបណ្តាល មកពីមនុស្សស្រី ដែលខ្ញុំ រាក់ទាក់ គាត់យល់ថា ខ្ញុំជាប្រុសល្អម្នាក់ ខ្ញុំជាបុរស គួរអោយស្រឡាញ់ម្នាក់ ទើបធ្វើអោយ ពួកគាត់ យល់ថា ទំនាក់ទំនង មិនគួរបន្តត្រឹម មិត្តភក្តិ។ ទាល់តែ សំំណើ ទទួល បានស្វីការ [មានអ្នកអោយ មានអ្នកទទួល] ទើបមាន កិច្ចសន្យាស្នេហ៍ បាន ហើយក្នុងនោះ ប្រសិន បើ លក្ខខណ្ឌ ណាមួយ ត្រូវបាន បដិសេធន៍ ដោយឈរលើគោលកាលការណ៍ ខុសឆន្ទៈ ពិតណាស់ មិនអាចកើតឡើងកិច្ចសន្យាស្នេហ៍។ ច្រើនដងហើយដែល ខ្ញុំពេញចិត្តគេ តែគេមិនពេញចិត្តខ្ញុំ ក៏មិនតិចដងដែរ ដែលគេពេញចិត្តខ្ញុំ តែខ្ញុំ មិនអាចទទួលគេបានវិញដូចគ្នា។ ថ្មី ៗ នេះ ខ្ញុំត្រូវបាន គេ [សង្សារក្មេង] ព្រមានថា កុំសូវរាយមន្តស្នេហ៍ពេក ! ចឹងហើយ ត្រូវ ប្រយ័ត្ន ប្រយែងជាងមុន បន្តិច រាល់ការសន្ទនា និងទំនាក់ទំនងជា មួយ ភេទផ្ទុយគ្នា។ បើភេទដូចគ្នា !? រាប់អានមិត្តភក្តិ គឺទទួលយកបាន បើជាស្នេហា … ប្រហែល មិនទាន់ អាចជួយបានទេ

ជាធម្មជាតិរបស់ ខ្ញុំចូលចិត្ត និយាយស្តី ឥតសំចៃ ម៉ាត់ គិតយ៉ាងណា និយាយ ចឹង ហើយធ្លាប់ ធ្វើ អោយមនុស្សស្រី ខឹង [ស្អប់] ខ្ញុំរាប់ មិនអស់ទេ។ ខ្ញុំ រាប់អាន មនុស្សមិនប្រកាន់ [មានតែគេប្រកាន់វិញ] ទោះបី មាន ក្រ អាក្រក់ ល្អ ស សណ្តែកបាយ អីទេ។ ដោយសារ មានស្មារតី ជាអ្នកច្បាប់ ខ្ញុំចូលចិត្តជួយ អ្នកទន់ខ្សោយ។ ខ្ញុំរៀនបានថា មនុស្សស្រី ជាច្រើន មិនសូវចូលស្តាប់ ពាក្យ ពិតទេ [មានភាគតិចចូលចិត្តស្តាប់] ម៉្លោះហើយ ការនិយាយស្តី របស់ខ្ញុំ ពេល ខ្លះក៏ត្រូវ ផ្លាស់ប្តូរ តាមស្ថានការណ៍ ដែរ។ មិត្តភក្តិ មួយចំនួនច្រណែន ខ្ញុំ ដែល ពូកែនិយាយលេង … មិនអោយពូកែម៉េច បើរកទទួលទាន ដោយសារ សម្លេង [ធ្លាប់ធ្វើជា ពិធីករ កម្មវិធីវិទ្យុ អ្នកអានព័ត៌មាន វាគ្មិន អ្នកសម្របសម្រួល] ហ្នឹងហើយ កុំអី ដាច់បាយបាត់តាំងពីយូរ។ អាចនិយាយបានថា ខ្ញុំមានមូលដ្ឋានគ្រឹះល្អក្នុងការនិយាយ ព្រោះធ្លាប់បានទទួល ការបណ្តុះបណ្តាល ពីអ្នកជំនាញ ចរិតធម្មជាតិ គួបផ្សំនឹងចំណេះដឹងមូលដ្ឋាន [ព័ត៌មាន]។

សម្រាប់ពាក្យស្នេហា ខ្ញុំហ៊ាននិយាយថា ខ្ញុំកម្រនឹងស្នើចំពោះ នារីៗ ណាស់។ បើសិនជានារីម្នាក់ បានទទួល ពាក្យស្នេហា ចេញពីម៉ាត់ខ្ញុំ នារីម្នាក់នោះ ពិតជា មានសុវត្ថិភាពបេះដូង ព្រោះខ្ញុំមានគោលការណ៍ មិនត្រួតស៊ីបេះដូងទេ។ មុនពេល ប្រកាសថា ស្រឡាញ់នារីណាម្នាក់ជាផ្លូវការ ខ្ញុំត្រូវជម្រៈ បញ្ជី អោយជ្រៈស្រឡះជាមួយ នារី ដែលសន្យាថា មើលគ្នាលេងៗ ឬ តែមិនទាន់ក្លាយជា ផ្លូវការ។ និយាយ ដល់ត្រង់នេះ ប្រហែល មានអ្នកឆ្ញល់ថា បើស្មោះម្លឹង ម៉េចមិនទាន់រៀបការ !? តាមពិត ខ្ញុំគួរតែរៀបការ ជាមួយ សង្សារទីពីរ តាំងពីឆ្នាំ២០១០ ព្រោះយើង បានភ្ជាប់ពាក្យ នឹងគ្នារួចហើយ តែដោយសារ នាងបោះបង់ខ្ញុំមុន ទើបយើងមិនអាចរៀបការបាន។ ដើម ឆ្នាំ២០១២ ខ្ញុំក៏បាន ឈានជើង ជិតចូលដល់ រោងជ័យដែរ [កុំអី មានកូនពរបាត់] តែខ្ញុំបែរបដិសេធន៍ ក្រោមហេតុផល ដូចមុន… លះបង់មនុស្សដែលខ្លួនស្រឡាញ់ ព្រោះសង្ឃឹមថា នាងនឹងមាន សុភមង្គល ជាងនេះ។ ទោះបីជា នាងមានៈ មិនព្រមបែកគ្នា តែខ្ញុំត្រូវបង្ខំចិត្ត កាត់ចិត្ត ធ្វើចិត្តដាច់ និងធ្វើជា មនុស្សអាក្រក់ម្នាក់ ដើម្បីយើង សេចក្តីសុខ ទាំងអស់គ្នា។ ឋានៈយើងត្រឹមជា ពូ និងក្មួយ សាច់ញាតិគ្រប់គ្នា រួមទាំងឪពុកម្តាយ សង្ខាង ព្រមព្រៀង ផ្សំផ្គុំ យើង ទាំងពីរ ទាំងបង្ខំចិត្ត ទោះបី ក្នុងចិត្ត ជំទាស់យ៉ាងខ្លាំង ព្រោះនាង ប្រកាសថា ស្រឡាញ់ តែ ពូភក្រ្ត ។ មុនថ្ងៃភ្ជាប់ពាក្យ ឪពុកខ្ញុំ បាន ប្រកាសថា មិនដឹងឮ រឿងរៀបការ រវាងយើងទាំងពីរទេ គាត់ថា ពូ និងក្មួយ រៀបការ មិនបាន។ ដោយសារ បងប្អូន រួមទាំងម៉ាក់ អង្វរ ទើបគាត់ព្រម ចូលរួម ជា អធិបតី ក្នុងថ្ងៃ ពិធី ភ្ជាប់ពាក្យ។ ថ្ងៃនោះ ខ្ញុំ ហាក់ មិនស្រលៈ ក្នុងចិត្ត ដោយសារ ញាតិមិត្ត ដៀមដាម ផ្លែផ្កា ចំអក ពេបម៉ាត់.. សូម្បី តែម្តាយនាង ក៏ស្តីថា មីកូន មិនចង់ខ្ពស់ [ម្តាយនាងចង់អោយរៀបការជាមួយអនិកជន] វាចង់ធ្លាក់រណ្តេៅ… នេះជា ពរជ័យ ដែល អាណាព្យាបាល យើង ជូនពរ !???… ក្នុងចិត្តចង់តែស្រែកថា បើអ្នកទាំងអស់គ្នា យល់ថា យើងមិនគួររៀបការ ម៉េចក៏រៀបចំពិធីបែបនេះ !? តែហ៊ាក់ដូវត្រូវគេ បិទម៉ាត់ ទើបហាស្តីមិនចេញ។ ក្រុមគ្រួសារ ទាំងសង្ខាង សុទ្ធតែមិនពេញចិត្ត នឹង ទង្វើ របស់ខ្ញុំ ដែលច្រានចោល ពិធីភ្ជាប់ពាក្យពិសេសបងប្អូន សាច់ញាតិខាង ឪពុកភាគីខាងស្រី ទោះបីជា ម្តាយខាងស្រី មិនថាអី ហើយប្រាប់ថា ទុក្ខមុខរាប់អានគ្នាថ្ងៃក្រោយ… បែបនេះ ហើយ ដែលគេ និយាយថា ស្រឡាញ់ គ្នាមិនបាន… ទើបយល់ពីអារម្មណ៍បែបនេះ…

តាមពិត ខ្ញុំ មានការងារ និងឋានៈល្អក្នុងសង្គមស្រាប់ ខ្ញុំអាចនិយាយថា មិនសូវខ្វះមនុស្សស្រីចាប់អារម្មណ៍ខ្ញុំទេ។ មានអ្នកសារភាពផ្ទាល់ម៉ាត់មិនតិចទេ ដែលខ្ញុំ បដិសេធន៍ផ្តល់ស្វីការតប… ដូចគ្នាដែរ ជួនកាល ខ្ញុំស្នើ សំណើស្នេហ៍ ក៏ត្រូវបាន គេបដិសេធន៍វិញដូចគ្នា… មើលត្រូវភ្នែក តែមិនចូលដល់បេះដូង គឺ មិនអាចមានស្នេហាបានឡើយ… នារី ខ្លះហាក់ស្ទាក់ស្ទើរ ក្នុងការ ចាប់ផ្តើម មានស្នេហា ជាមួយខ្ញុំ ព្រោះគិតថា ខ្ញុំជា ព្រាន ឬមិនដាច់ចិត្តពី សង្សារចាស់ របស់នាង ឬមិនជ្រះស្រលៈ ក្នុងចិត្ត ត្បិតខ្លាច គេពេបជ្រាយ… ទើប យើងមិនអាច ក្លាយជា សង្សារ ផ្លូវការបាន។ ខ្ញុំចាំបានថា មាន មនុស្សស្រីដែលធ្លាប់បដិសេធន៍ខ្ញុំពីមុន ត្រឡប់មក ផ្តើមស្នេហ៍ ជាមួយខ្ញុំ ខ្លះដែរ… មានម្នាក់នោះ ជា មិត្តរួមថ្នាក់… ខ្ញុំតាមទាក់ទងរាប់ខែ ពេលទើបចាប់ ផ្តើម ទទួលស្នេហ៍របស់ខ្ញុំ មិនបាន មួយសប្តាហ៍ផង ស្រាប់តែ គេចមុខ មិនប្រាប់មួយម៉ាត់… ខ្ញុំដឹងថា នាងបានត្រឡប់ ត្រូវ គ្នា ជាមួយ សង្សារចាស់ វិញ ដោយសារ មិត្តជិតស្និទនាងលួចប្រាប់… ពេលនាង ខូចចិត្តបែរ មកយំសោក សុំត្រូវគ្នាជាមួយនឹងខ្ញុំវិញ ដោយនិយាយយ៉ាងងាយថា ពីមុន យើងមិនទាន់បានចាប់ផ្តើមផង [បើមិនទាន់បានចាប់ផ្តើមផង ម៉េចអនុញ្ញាតអោយខ្ញុំអោបថើប...]។ ខ្ញុំព្រមទទួលយកនាង ក្រោយពេលនាងណាត់ជួបខ្ញុំ ដើម្បីផ្អែកស្មាខ្ញុំយំ ដល់សើមជោគអាវខ្ញុំអស់។ ដោយសារខ្ញុំ គ្រាន់តែជា សាលាឆទាន មិនយូរប៉ុន្មាន ចិត្តនាងក៏ណាយ យើងក៏ចប់គ្នាទៀត។ ចប់គ្នាមិនបានមួយខែផង មិត្តខ្ញុំប្រាប់ថា ឃើញនាងបណ្តើរសង្សារ [មិនដឹងចាស់ ឬថ្មី] លេងទឹកដីអង្គរ តែពីរនាក់…។ នារីខ្លះសោកស្តាយ ដែលបានបដិសេធន៍ ខ្ញុំ ព្រោះ បុរស ដែលនាងជ្រើស បានប្រែប្រួលហួសស្មាន… នាងភ្លេចគិតថា ខ្ញុំក៏អាចប្រែប្រួលដែរ…

សារខ្លីពីខ្ញុំ : បើអ្នកមើលខ្ញុំដោយ បេះដូង នោះអ្នកនឹងយល់ថា មនុស្សប្រុសល្អ ដូចជា ខ្ញុំ ពិតជា មិន សក្តិសម នឹងឈ្មោះ ជា ព្រាននារី ទេ ។ ចំណុចអាក្រក់ បំផុតរបស់ខ្ញុំ គឺ តែងខ្វល់ពី អារម្មណ៍ របស់ អ្នកដទៃពេក ហើយ ខុសធ្ងន់បំផុតត្រង់ខ្ញុំ មិនចេះថែរក្សាស្នេហា និងមនុស្ស ដែលគួរអោយស្រឡាញ់ អោយបានស្ថិតស្ថេរ។

P.S សម្រាប់ខ្ញុំ សង្សារ ជានារីដែល មានស្នេហា/បេះដូង ផ្តល់ជូនគ្នា ទាំងសង្ខាង (មានអ្នកផ្តល់ និងអ្នកទទួល) មិនមែនត្រឹមតែម្ខាងឡើយ។

The teeth

ស្នាមធ្មេញ

១៥ឆ្នាំហើយ​ដែល​នារីម្នាក់ បានបន្សល់​ទុក​ស្នាម​ធ្មេញ តូចៗ លើស្មាខាងស្តាំ​របស់ខ្ញុំ។ ថ្ងៃនេះ ក្នុងពិធី មង្គលការ​មួយ របស់ មិត្តភក្តិ​ធ្លាប់សិក្សា បរិញ្ញាបត្រ ផ្នែក​ច្បាប់​ជាមួយគ្នា ខ្ញុំបាន​អង្គុយរួមតុ ជាមួយម្ចាស់​ស្នាមធ្មេញ។ នាងមើល​តូវស្រស់ស្អាត ដូច ដើម រួយរាយ រលេះរលោះ ដូចដើម… គួរអោយ​ស្រឡាញ់​ដូចដើម… តែអ្វីដែល មិនដូច​ដើម គឺនាងមិន​បានចង​ចាំខ្ញុំ ដូចខ្ញុំ​ចងចាំ​នាងទេ។

គិតឡើងវិញ ព្រោះស្នាម​ធ្មេញតូចៗ ដែលនាង​បាន​ខាំខ្ញុំនេះ… ខ្ញុំមិន​ធ្លាប់​ភ្លេចនាងទេ ទោះពេល​វេលា កន្លងផុត​យូរឆ្នាំយ៉ាងណា។ ក្នុងចិត្ត​ចេះតែ​គិតថា នាងខាំ​ខ្ញុំក្នុង​បំណង​អោយ​ខ្ញុំចងចាំរូបនាង មួយជីវិត ហើយស្មានតែ​នាងខាំតែខ្ញុំម្នាក់ កាលពី ១៥ឆ្នាំមុន តែយប់នេះ នាងបញ្ជាក់ ហើយថា នាងបាន​ខាំមិត្តភក្តិ​ជាច្រើន​នាក់ កាលឆ្នាំ១៩៩៨ ជាឆ្នាំដែល ពួកយើងបញ្ចប់ ថ្នាក់បាក់ឌុប (ថ្នាក់ទី១២)។ នាងជា សិស្សពូកែម្នាក់​ក្នុងជំនាន់នោះ ខ្ញុំគ្រាន់ជា​សិស្ស​ធម្មតា ម្នាក់​ ហើយគ្រាន់ សិក្សាក្បែរ​ថ្នាក់នាងប៉ុណ្ណោះ។ មិត្តរួម​ថ្នាក់ខ្ញុំ ទើប​ស្និតស្នាល​នឹងនាង ខ្ញុំចាំថា កាលនាង​រៀបចំខួប​កំណើត ក្នុងថ្នាក់​នាង នាង​ធ្លាប់​សុំអោយ​ខ្ញុំ ចងប៉េង​ប៉ោង អោយ តែខ្ញុំមិន​ចង ព្រោះមិន​ធ្លាប់ស្គាល់​គ្នាផង ហ៊ានមក​ប្រើខ្ញុំម៉េច ? យើង​មិនសូ​វ​បាន និយាយរក​គ្នាទេ ចឹង​ហើយ ទើប ឆ្ងល់ ហេតុអី​នាងស្រាប់​តែហក់មកខាំខ្ញុំ… ខ្ញុំចាំបានថា នាងស្រែក​ប្រាប់ថា ខាំខ្ញុំព្រោះ​ចង់អោយ ខ្ញុំចងចាំ​នាងមួយជីវិត… ស្នាមធ្មេញ​បានរលត់ បាត់តាម​ពេល​វេលា តែបេះដូង តេតា​ណុស មិនដឹង កាល​បានជា

ហេតុផលមិន​ចាំបាច់​ទៀតឡើយ នាងមានកូន…ម៉្យាង វាគ្រាន់តែជា អតីត។

រីករាយដែល​បានជួបអ្នក​ម្តងទៀត… ក្នុងពិធីមង្គល​យប់នេះ ខ្ញុំក៏បានអង្គុយ​រួមតុជាមួយ មិត្តធ្លាប់រៀន​ថ្នាក់បឋមសិក្សា​ម្នាក់ផងដែរ… ពិភពលោក​ពិតជា តូចមែន…

ខ្ញុំ​ចាស់ហើយ

ពាក្យ «ចាស់» បើ​​ប្រើ​ប្រាស់​ក្នុង​​ពេល​​វេលា​ និង​​ទី​កន្លែង​​ខុស​គ្នា អត្ថន័យ​និងអារម្មណ៍​ពិត​ជាខុ​ស​គ្នា

;

​មួយ​​សប្តាហ៍​ចុ​​ង​​ក្រោយ​​នេះ​ ខ្ញុំ​បាន​ឭ​ស្ទើរ​គ្រប់​​កន្លែង​ហ្មង​ពាក្យ «ចាស់» នេះ។ មិនថា​នៅ​ផ្ទះ​​ម៉ែ​ រអ៊ូ​ថា ចាស់​​ហើយ កាល​ណា​បាន​​​រៀបការ ? ទៅ​​សាលា​​​អ្នក​ទទួល​ភ្ញៀវ​ភ្ញាក់​ផ្អើល​​ថា បង​ឯង​​​ចាស់​​​ហើយ ​នៅ​​ចង់​រៀន​​ត​យក​​បណ្ឌិត​ទៀត ? នៅ​កន្លែង​ធ្វើ​ការ​ ពេល​និយាយ​លេង​ជាមួយ​ស្រីៗ​​រួម​​ការងារ​ ស្រី​ក្មេងៗបង្អាប់​ថា បងឯង​ចាស់​​ហើយ​​ទុក​អនាគត​អោយ​ក្មេងៗ​ផង។ សម្រាប់​ខ្ញុំ ខ្ញុំ​​នៅ​តែ​​យល់​ថា ខ្លួន​​មិន​ទាន់​​ចាស់ តែ​​ក្រោយ​​ពេល​ ទៅ​​​ចូល​រួម​ Angkor Bar Camp 2013 ហើយ​​​បាន​​ចូល​ក្រុម​ជាមួយ​ក្មេងៗ អាយធី ទើប​​ដឹង​ថា ខ្លួន​ឯង​ចាស់​មែន… ចាស់​ដល់​ថ្នាក់​និយាយ​​វែក​ញែក​​ជាមួយ​ក្មេង​​មិន​ឈ្នះ បែ​រ​​ហក់​​ទៅ​ខាំ​ដៃ​​ក្មេង​ឡើង​ជាំ​​សាច់​​គ្នាទៀត

;

ពីមុន​ ខ្ញុំ​​ពិត​ជា​ ចង់​ចា​ស់​​សម្បើម​ណាស់។ ចង់​ចាស់​ព្រោះ បើ​ខ្ញុំ​ចាស់​ ខ្ញុំ​អាច​​តម៉ាត់​ [ជជែក​វែក​ញែក] ជាមួយ​នឹង​​មនុស្ស​ចាស់​ ដោយ​ប្រើ​ហេតុផល​បា​នយ៉ាង​ពេញ​មុខ ហើយ​មិន​ឈ្លើយ​ទៀត។ ចង់​ចាស់ ព្រោះខ្ញុំ​​អាច​​​កាន់​​កាប់​​ការងារ​ និង​មុខងារ​​ធំដុំ​​ដែល​សក្តិសម​សម្រាប់​មនុស្ស​ចាស់។ ចង់​ចាស់ ព្រោះ​​ខ្ញុំ​អាច​​សម្រេច​ចិត្ត​ដោយ​ខ្លួន​ឯង​​ក្នុង​ការ​​​រៀប​ការ​ជាមួយនឹ​ង​​មនុស្ស​​ស្រី​​ដែល​​ខ្ញុំ​ស្រឡាញ់ អាច​មាន​គ្រួសារ​​មួយ ដែល​អាច​​មើល​ថែ​​បាន​ដោយ​​ក្តី​ស្រឡាញ់ ក្នុង​នាម​​ខ្ញុំ​​ជា​​មេ​គ្រួសារម្នាក់…។ អាលូវ​ អត់​ទាន់​ចង់ចាស់ទេ ព្រោះ​មាន​អ្វី​​ជា​ច្រើ​​ន​​ដែល​​ខ្ញុំ​​មិន​ទាន់​បាន​​ធ្វើ​… តែនេះជា ធម្មជាតិ នរណា​អាចឃាត់ពេល​វេលាបាន ?

;

ខ្ញុំ​​នៅចាំ​បាន​ថា ពេល​​ខ្ញុំ​នៅ​រៀន ខ្ញុំ​​ចូល​ចិត្ត​​ស្តាប់ ហើយ​ស្រាវ​ជ្រាវ អីចឹង ខ្ញុំ​មាន​ចំណេះ​ដឹង​មូលដ្ឋាន​រឹងមាំ​ ការ​ចង​ចាំរបស់​ខ្ញុំ​​ក៏ល្អ​​​ទៀត បើ​ចង់​ភ​ ខ្ញុំ​​មិនមែន​ជារឿងងា​យ​ទេ។ ពេល​ដឹង​ថា មនុស្ស​ចា​ស់​ និយាយ​មិន​ត្រូវ មាន​​ភាគ​តិច​ណាស់​ ដែល​​ខ្ញុំ​​អន្តរាគមន៍ ​បកស្រាយ​ប្រាប់ គាត់​ថា មិន​ត្រឹម​ត្រូវ​ រួម​​ទាំង គ្រូៗផង តែ​រាល់​​លើក​​​ដែល​​ខ្ញុំ​ វែកញែក គ្រូៗ​ភាគ​ច្រើន បែរ​មានអារម្មណ៍​ខ្មាស់​​ខ្ញុំ។ មិ​ន​មែន​​ខ្ញុំ​ និយាយ​​ឌឺតេ គឺ​ខ្ញុំ​​និយាយ​ធម្មតា ប្រើ​សម្លេង​​តិច​ៗ តែ​​ចរិត​មនុស្ស​ចាស់​​របស់​​ខ្មែរ គឺ មិនច​ង់​បាក់​មុខ ពេល​​ត្រូវគេ​បកអាក្រាតថា​ ខ្លួន​និយាយ​​ខុស ឬនិយាយ​ចាញ់​ក្មេង​។ គ្រូ​​ជនជាតិ​​ខ្មែរ​ម្នាក់​នោះ ជជែកជាមួយ​​នឹង​​ខ្ញុំ អំពី វិធីសាស្រ្ត​​ដឹក​នាំ គាត់​អោយ​ត​ម្លៃ លើ​​របប​ផ្តាច់​ការ តែ​ខ្ញុំ​​​ការពារ​របប​​សេរី ខ្ញុំ​​អធិប្បាយ​ដល់​ស្ថេរ​ភាព សុខ​មាល​ភាព និង​​និរន្ត​ភាព ឯ​គាត់ យក​​សណ្តាប់​ធ្នាប់ និង​របៀបរៀ​ប​រយ​​ក្នុង​សង្គម​។ ចុង​ក្រោយ គាត់​លើក​យក​ បទ​ពិសោធន៍​​នៃ ជីវិត​​ក្នុង​នយោបាយ​​របស់​គាត់ មក​​អះអាង ហើយ​ប្រើ​ពាក្យថា «​អូនឯង​នៅ​ក្មេង​ណាស់ មិន​ទាន់​យល់​ច្បាស់ ពីរ​បៀប​​គ្រប់​គ្រង​ទេ!»។ ខ្ញុំ​មិន​ទាន់យល់​​ច្បាស់នឹងហើយ​ទើប​ខ្ញុំ​ខំរៀន…។ ខុស​ពី មនុស្សចាស់​​បរទេស [លោកខាងលិច] ពេល​ខ្ញុំ​វែក​ញែក ឬ និយាយ​ហេតុផល​ជាមួយ​ ពួកគាត់​​គោរព​​សម្តី​ខ្ញុំ​ណាស់​ ហើយ​យល់​ស្រប ដោយ​ស្នាម​ញញឹម ឬងក់ក្បាល…។ ខ្ញុំ​នៅចាំ​បាន ថា​ មាន​គ្រូបង្រៀ​​ន​សរសេរ​កាសែត ជនជាតិ​​​អាមេរិច​​ ​ដ៏ល្បី​ម្នាក់ ឆ្លង​សមុទ្រ​​មក​បង្រៀន​​ពួកខ្ញុំ ពី​របៀប​សរសេរ​កា​សែត គាត់​បាន​ប្រាប់​ពួក​យើង​​ថា គាត់​​ពេញចិត្ត​​ជីវិត​​នៅ​លីវ​ព្រោះ​​មាន​អ្វីជាច្រើន​​ដែល​​ អាច​​ធ្វើ​បាន​ ជា​ពិសេស​ នៅលីវ​​គឺ​មាន​សេរីភាព​។ មនុស្ស​​ជាច្រើន​​ជឿ​គាត់ តែ​ខ្ញុំ​មិន​គិត​អីចឹង​តេ។ មនុស្ស​ប្រុស អាយុ​ជាង​​សែ​សិប​ឆ្នាំ​ហើយ មកប្រាប់​អីចឹង​​នរណា ជឿ ក៏ជឿ​ទៅ តែ​សម្រាប់​​ខ្ញុំ​​សូម​ប្រាប់​ថា កុំភរ​​ក្មេង ! ខ្ញុំ​​សាក​សួរ​​គាត់ ពីមនុស្ស​ប្រភេទ​​ណា​​ដែល​​គាត់​​​ពេញ​ចិត្ត​ គាត់​ធ្លោយ ចេញ​រឿង ស្នេហា យុវវ័យ ​បរាជ័យ​​របស់គាត់​។ ខ្ញុំ​​ព្យាយាម​ វែកញែក​ប្រាប់​គាត់​ថា ​ជីវិតគូគឺ ​ល្អ ព្រោះ​មាន ​អ្នក​ចែករំលែក​​ទុក្ខសោក ក្តីសប្បាយ​រីករាយ មាន​អ្នក​បារម្មណ៍ មាន​​គោលដៅក្នុងជីវិត​​ មាន​កម្លាំងចិត្ត​​តស៊ូ​ដើម្បី​​មនុស្ស​​ដែល​​ខ្លួន​​ស្រឡាញ់….​។ ចុង​ក្រោយ គាត់​យល់​ស្រប​នឹង​​យោបល់​ខ្ញុំ​​ទាំង​ស្ទាក់ស្ទើរ​​ តែបានបង្ហាញ​ទឹកមុខ​​​ថា នៅ​​ម្នាក់​ឯង​គឺ ឯការ។

;

ចំពោះ​​ការសិក្សា​របស់​ខ្ញុំ​ពេលនេះ​ អាច​និយាយ​បានថា ចាស់​ទុំ​ដែ​រហើយ ព្រោះ​​ខ្ញុំ​​មាន​បរិញ្ញាបត្រ​​ពីរ និង​សញ្ញាបត្រ​អនុ​បណ្ឌិត​​​ដល់​ទៅ​ពីរដែរ ដោយគ្រាន់​តែរៀន​​​ត្រឹម​ប្រាំមួយ​​ឆ្នាំ​​ប៉ុណ្ណោះ។ អនុបណ្ឌិត​ គឺ​ខ្ញុំ​ចូល​រៀន​​ថ្នាក់​​​​ពិសេស​​​របស់​​សាលា​​ច្បាប់ គឺ សាកល​វិទ្យាល័យ​​ភូមិន្ទ​នីតិសាស្រ្ត និង​វិទ្យាសាស្រ្ត​​សេដ្ឋកិច្ច សហការណ៍ជាមួយនឹង​ មហាវិទ្យាល័យបារំាង University Jean Moulin, Lyon 3, France លើ​ជំនាញ នីតិភូមិបាល​ និង​បេតិកភណ្ឌ។ បរិញ្ញាបត្រ​វិញ ខ្ញុំមាន ផ្នែកច្បាប់មួយ​ និង​អក្សសាស្រ្ត​អង់គ្លេសមួយ​ តែ​​និទ្ទេស​មិនសូវជាល្អ​ទេ។ ខ្ញុំ​​នៅ​គិតប៉ង​រៀន បណ្ឌិត​​អោយចប់​ឆាប់ៗ​ដែរ ព្រោះ​​គិតថា​​ទាន់ខ្លួននៅ​ក្មេង។ ឆ្នាំ​នេះ គង់តែរក​ឯកសា​រ​បញ្ជាក់​ថា បានជាប់​អនុបណ្ឌិត​​មិនទាន់​​​ពេល​​ចូលរៀន​ទេ កុំ​អី ចុះ​ឈ្មោះ​រៀនបណ្ឌិត​បាត់​ហើយ។ ខ្ញុំ​ចង់​រៀន​បណ្ឌិត ​មិន​មែនព្រោះចង់ល្បី ហើយត្រូវបាន​គេហៅថា លោកបណ្ឌិតទេ តែព្រោះ​ខ្ញុំ​ជឿជាក់ថា ថ្នាក់​បណ្ឌិត​ នឹង​បណ្តុះ​បណ្តាល​បញ្ញាពុទ្ធិ ​របស់​ខ្ញុំ​អោយកាន់តែប្រសើរជាងនេះ។ ខ្ញុំ​យល់ថា ការសិក្សា​ថ្នាក់​បរិញ្ញាបត្រ អ្នកសិក្សាចេះត្រឹម​​ទ្រឹស្តី​ដែលមាន​ស្រាប់​ ការសិក្សា​​​ថ្នាក់​អនុ​បណ្ឌិត អ្នកសិក្សា​អាចរៀនចេះ ថ្លឹងថ្លែង​ និងវែកញែក​ភាព​សមហេតុផល​នៃ​ទ្រឹស្តី​ ចុង​ក្រោយ​ហ៊ាន​សន្និដ្ឋាន​ដោយ​ផ្អែក​លើ​ជំហរ​​ខ្លួនឯង​ និង​មាន​ផ្តល់​អនុសាសន៍​ទៀត។ សម្រាប់​​ថា្នក់​បណ្ឌិត ខ្ញុំ​ឭគេថា រៀន​បង្កើត​ទ្រឹស្តី ឬការរកឃើញ​ថ្មីៗ​ដោយខ្លួនឯង នេះ​ហើយ​ជា អ្វី​ដែល​ខ្ញុំ​ចង់បាន ! ខ្ញុំចង់​បង្កើត​របកគំហើញ​ថ្មី…

;

;

រៀន​ច្រើន ចេះ​ច្រើន ចាស់​ចិត្តគំនិត ហើយ​ការវិនិយោគ​លើ ការសិក្សា​ គ្មា​នថ្ងៃខាតទេ​… ពីមុន​ ក្នុង​គ្រួសារខ្ញុំ ពេល​​និយាយ​ជា ឪពុកម្តាយ​ខ្ញុំ ពេលខ្ញុំ​និយាយ​ហេតុផល ម្តាយខ្ញុំ​តែង​តែពោល​ថា ខ្ញុំ​ក្មេងឈ្លើយ ហ៊ាន​តម៉ាត់​ជាមួយនឹង មនុស្សចាស់។ ក្មេងៗ មិនគួរ​តម៉ាត់​ជាមួយ​​នឹង​មនុស្សចាស់ទេ !??? គិតទៅ ពេលនៅក្មេង​​ពិតជា មិនសូវចេះ​អត់ធ្មត់​មែន ទើប​តែង​​ឈ្លោះ​ជាមួយ​នឹង អ្នកមានគុណ​ទាំងពីរ។ ក្រោយពេល​​ខ្ញុំ​​រៀន​ចប់​អនុបណ្ឌិត ខ្ញុំ​មាន​លទ្ធភាព​ផ្គត់ផ្គង់គ្រួសារ ខណៈដែល លោកទាំងពីរចាស់ជរា​ ហើយ ខ្ញុំ​ក៏​អាចបំពេញ​មុខងារ​ជា អាណាព្យាបាល​យ៉ាងល្អ​ម្នាក់។ ខ្ញុំ​ផ្តល់ប្រាក់​ប្រចាំខែ ជូន​ពួកគាត់ជាទៀងទាត់ មាន​ម្តងកាល​ ខ្ញុំ​ទិញ​អាហារ​ប្លែកៗជូនគាត់ បបួលគាត់​ទៅមើលកុន បបួលគាត់​ទៅ​ម៉ាស្សា… ខ្ញុំ​មិនដែល​រអ៊ូ ដាក់គាត់ដូច​កាល គាត់​ចិញ្ចឹមខ្ញុំទេ មិនថា ម្ហូប​មិនឆ្ងាញ់​ ឬ​​​​​គាត់​ដើរបាត់ពីផ្ទះ ។ ប្រហែលជា ខ្ញុំ​ជាមនុស្ស​ចាស់​ដ៏ល្អម្នាក់ !? ខ្ញុំគ្រាន់តែសង្ឃឹមថា ពេលដែលខ្ញុំចាស់ទៅ ខ្ញុំក៏​អាច​ទទួល​ការ​តបស្នង​ពីកូនរបស់ខ្ញុំ ប្រកបដោយ ធម៌ ដូចខ្ញុំ​កំពុង​ប្រព្រឹត្តិល្អ រាល់ថ្ងៃដែរ។ បើមានកូន ខ្ញុំនឹង​ចិញ្ចឹម​កូន​អោយបាន​ល្អ ណែនាំ និងបង្ហាញ អោយ​វា ធ្វើជាមនុស្សល្អម្នាក់។ មិនទាន់រៀបការ មិនទាន់មានប្រពន្ធផង គិតដល់កូនមុនហើយ មានទស្សនៈវិស័យ វែងឆ្ងាយណាស់ហ្ន ! ចុះពេលណាទើប រៀបការ និងមានកូន !? ខ្ញុំក៏ចង់រៀបការ ឆាប់ៗដែរ តែធ្វើម៉េច ហ្ន បើមិនទាន់ដល់ គូ ? មិនមែន ចង់តែខ្ញុំម្ខាង អាចរៀបការកើតណា !

;

;

នៅកន្លែងធ្វើ​ការវិញ​ ប្រវត្តិការងារ​កន្លងមក​ គឺ​ខ្ញុំ​ខំ​ធ្វើ​បាន​ល្អ​ស្ទើរ​គ្រប់កន្លែងការងារ ព្រោះ​តែខ្ញុំ​មាន​ ជំនាញ ការប្រឹងប្រែង ការចង់ចេះចង់ដឹង និងទេពកោសល្យ​ពីធម្មជាតិ​ ។ ទាស់តែម៉្យាង​ អោយតែ​ ​ដល់ពេល​ត្រូវ ឡើងឋានៈ មេជនជាតិ​ខ្មែរ​របស់​ខ្ញុំ ភាគច្រើន​ ប្រើពាក្យថា ខ្ញុំ​ចរិត​ដូច​កូនក្មេង មិនអាច​ធ្វើ ជាអ្នកដឹកនាំ គេបានទេ។ ចុងក្រោយនេះ ក៏អីចឹងទៀតហើយ គាត់​ថា ខ្ញុំគ្មាន​ភាពជាអ្នកដឹកនាំ ទើបខ្ញុំអាច​​ធ្វើបាន​ត្រឹម​ «ទេសមន្រ្តីច្បាប់ និងព័ត៌មាន ឬមន្រ្តីជាន់ខ្ពស់ព័ត៌មាន និងច្បាប់»។ ខ្ញុំប្រាប់ហើយថា កុំភរក្មេង ខ្ញុំដឹងថា ហេតុអ្វីទើប​មិនឡើងឋានៈ​អោយខ្ញុំ​ !!! ខុសពីមេបរទេសខ្ញុំ ពួកគាត់តែងលើកទឹកចិត្ត ហើយតម្លើង តំណែងខ្ញុំ ជា អ្នកសារព័ត៌មាន នយោបាយ ដោយគ្រាន់តែ ខ្ញុំ បំបែកព័ត៌មាន បានរហ័ស ហើយធ្វើអោយ ឈ្មោះ របស់ស្ថាប័ននោះ ឡើងដល់កំពូល ម្តងពីរដង ពេលខ្ញុំសាកល្បង ការងារ ឬ បំពេញការងារ ជំនួសបុគ្គលិក របស់ ពួកគាត់ម្តង កាល។

;

;

;

ឆ្នាំនេះ ខ្ញុំ​មានវ័យ ៣២ ឆ្នាំ​ ហើយ​ ទើប​តែភ្ញាក់រលឹក ខ្លួន​ចាស់ហើយ មានតែចិត្ត​ឥតកម្លាំង នាប៉ុន្មានថ្ងៃចុងក្រោយហ្នឹង។ នៅចាំបានថា ពេល​ធាក់កង់​ដើរលេង​អង្គរ​ (ជុំធំ) ធាក់ប្រណាំងជាមួយនឹង ក្មេងៗ កាលពីអាទិត្យ​មុន ឃើញចាស់មួយនោះ​ ធាក់ហត់ ទោះលែងរួច ដកដង្ហើម​មិនដល់គ្នា បោះ​បង់ចោល​ការធាក់កង់ ហើយ​បែរជា ហៅ រម៉ក់​កង់បី មកជិះ តាមក្រោយ។ ខ្ញុំ​ខំ​សើចចំអកដាក់ថា «កុំ​អោយ​​ចង់​តាម​ក្មេង! » ដល់វេនខ្លួនឯងធាក់វិញ ក្មេងៗ​បែបឃ្លានផង គ្នា​ប្រញាប់​ ទៅហូបបាយ​ល្ងាច លេង ពួយ​ម៉ា ទំហឹង​កូនក្មេង ខ្ញុំ​មនុស្សចាស់ ​ខំធាក់​តាម ម៉ាទំហឹង​មនុស្សចាស់​ដែរ តែ​ហត់សឹង​ដាច់ខ្យល់ ជួន​ខំ​ តម្លើង​លីប កង់ របូតច្រវ៉ាក់ ពីរបីដងផង… ចង់តែស្រែក រក​ព្រះជាម្ចាស់​ម្តងៗ។ តែ​អគុណ ក្មេង​ស្រី ម្នាក់​ដែល​ ជិះកង់​ជាមួយគ្នា​ ខំ​រង់ចាំ មនុស្សចាស់ដូចជាខ្ញុំ​នៅផ្លូវបំបែក​ ហើយប្រាប់ថា «ខ្ញុំ​បារម្ភ​ នៅ​មិនសុខទេ​ បើដឹងថា បាត់​មនុស្សណាម្នាក់ក្នុងក្រុម ពិសេស​រាល់ពេល​ដល់ផ្លូវបំបែក។» បើ​នាងមិនរង់ចាំនៅ​ផ្លូវ​បំបែកទេ ប្រហែលជា ត្រូវវង្វេងផ្លូវ​កណ្តាល​​អង្គរជាមិនខានទេ ព្រោះ​ងងឹត​អត់អគ្គិសនីផង ម៉្យាង​មិនសូវស្គាល់ផ្លូវផង។

;

ទោះបីជា​យ៉ាងណា ក្នុង​ចំណោម​មនុស្សប្រុស​ដូចគ្នា ខ្ញុំ​ត្រូវបាន​គេសរសើរថា សម្រស់​ក្មេង ជាង​អាយុ។ នរណា​ក៏សឹងមិនជឿថា ខ្ញុំ​អាយុ ៣២​ឆ្នាំទេ ភាគច្រើនគេទាយត្រឹម ២៦ឆ្នាំ។ ប្រហែលមកពី ចរិតខ្ញុំ​មិនសូវចាស់ ឬបែបនេះ​គេថា មនុស្សចាស់​ តែចិត្ត​មិនចាស់ !

គតិប្រចាំកាយ : រូបកាយ​ខ្ញុំ​ ចាស់ ខួរក្បាល​ចាស់ តែចិត្ត​របស់​ខ្ញុំ​នៅតែជា ក្មេង​ល្ងង់​ !

ស្ថានភាពតម្លៃដីធ្លីនៅកម្ពុជា ​មុន​ដំណាក់កាលបោះឆ្នោត​​ ២០០៨

This is one of my previous articles relating to land price before elections since I was a Radio Free Asia Correspondent based in Prey Veng province in June – August 2008. I am not sure this trend leads to my Master Course of Land Law in 2010 – 2012 ???

(Photo by LEANG Rithy) The Defend of Thesis at RULE, 27 Oct 2012

អ្នក​​ជំនាញ​​សេដ្ឋកិច្ច​​វិភាគ​​អំពី​​ស្ថានភាព​​តម្លៃ​ដីធ្លី​​នៅ​​កម្ពុជា

ដោយ ស្រី សុភ័ក្រ្ត

Radio Free Asia ; 2008-05-30

អ្នក​វិភាគ​​ខាង​​សេដ្ឋកិច្ច​ ​និង​​អ្នក​​ជំនួញ​​ដីធ្លី មាន​ការ​​យល់ឃើញ​​ស្រប​គ្នា​​ថា ការ​​បោះឆ្នោត​​សកល​នា​​ឆ្នាំ​នេះ [២០០៨] អាច​​មាន​​​ឥទ្ធិពល​ទៅ​​លើ​​មុខ​​ជំនួញ​​​ដីធ្លី​​នៅ​​​កម្ពុជា ប៉ុន្តែ​​​ទោះជា​​​យ៉ាងណា​​ក្តី ដី​​នៅ​តែ​​អាច​​ឡើង​​ថ្លៃ​​ជា​​បន្ត​ទៀត នៅ​ក្រោយ​​ពេល​​បោះឆ្នោត​​រួច ។

បើ​រំឮក​​ពី​​ប្រវត្តិ​​ជំនួញ​​ដី​​នៅ​​កម្ពុជា​​កាលពី​​ទសវត្សរ៍​ឆ្នាំ​១៩៨០​ ក្រោយ​ពេល​រំដោះ​​ចេញពី​ ​របប​​កម្ពុជា​​ប្រជាធិបតេយ្យ មុខរប​រ​​នេះ​​មិន​សូវ​ជា​​បាន​​​កាក់កប​​​ប៉ុន្មាន​ទេ ។ ពេល​នោះ​​​ប្រជាពលរដ្ឋ​​ខ្លះ​​​មិន​បាន​​​ស្រវ៉ា​​ និង​​ប្រាថ្នា​​ចង់​បាន​​ដី​​មក​​ធ្វើ​ ជា​កម្មសិទ្ធិ​​​ផង ទោះបីជា​​រដ្ឋាភិបាល​មាន​គោល​នយោបាយ​​វាស់​ដី​ចែក​​ជូន​​ប្រជាពលរដ្ឋ​​តាម​ចំនួន​ សមាជិក​នៅ​ក្នុង​ក្រុម​គ្រួសារ​​ដោយ​​មិន​យក​​ប្រាក់​​ក៏ដោយ ។

ពលរដ្ឋក្នុង​ស្រុក​ស្វាយជ្រុំ ខេត្តកណ្តាល (រូបភាព២០១២ ៖ ស្រី សុភ័ក្រ្ត)

អ្នក​វិភាគ​សេដ្ឋកិច្ច​បាន​​ធ្វើការ​​កត់​សម្គាល់​ថា នៅ​ពាក់កណ្តាល​​ទសវត្សរ៍​ឆ្នាំ​១៩៩០ ក្រោយ​ការ​​បោះឆ្នោត​​បង្កើត​​រដ្ឋាភិបាល​​ថ្មី កំណត់​ត្រា​​ឯកត្តកម្ម​​ថ្មីៗ​​នៃ​​តម្លៃ​ដី​​ចាប់ផ្តើម​​មាន​​ហាង​ឆេង និង​​កើន​ឡើង​​ស្រឺតៗ ដោយសារ​​មាន​​អ្នក​វិនិយោគ​​ផ្នែក​​រោងចក្រ​​កាត់ដេរ​​មក​​បន្តុប​ទីតាំង​​នៅ​​កម្ពុជា និង​​អ្នក​​វិនិយោគទុន​ដទៃ​ទៀត​​ដែល​​ត្រូវការ​​ដី​យ៉ាង​ច្រើន​​សម្បើម​​ដើម្បី​​រក្សា ​លំនឹង​​ផលិតកម្ម​​របស់​​ពួកគេ ។

ចរន្ត​នៃ​​សាកល​ភាវូនីយក​ម្ម​​វិសាល​ភាព​​នៃ​ដី​​ទំនេរ​ ​និង​កំណើន​​នៃ​ ប្រជាពល​ដ្ឋ​បាន​​ពន្លឿន​​តម្លៃ​ដី​​នៅ​​កម្ពុ​ជា​​ឲ្យ​​កើន​ឡើង​​រហូតដល់​អ្នក​ជំនាញ​ ខាង​​សេដ្ឋកិច្ច​​លាន់មាត់​​ថា ឡើង​​ខ្ពស់​​រហ័ស​​ពេក​ហួស​​ពី​ការ​​គិត​​ទុក​​ទៅទៀត ។

សង្រ្គាម​ដណ្តើម​​ដី​​ចាប់ផ្តើម​​កើតឡើង​​ឥត​​ដាច់​​ព្រោះតែ​​សេណារីយ៉ូ​នៃ​ តម្លៃ​ដី​​ឡើង​​ថ្លៃ​ខ្ពស់ ។ អ្នក​វិភាគ​​ខាង​​សេដ្ឋកិច្ច និង​​អ្នក​មាន​បទ​ពិសោធន៍​​ផ្នែក​​ជំនួញ​​ដីធ្លី​​មាន​​ការ​​ឯកភាព​គ្នា​ថា ស្ថានភាព​​នយោបាយ​​នៅ​​កម្ពុជា​​អាច​​មាន​​ឥទ្ធិពល​​ដល់​​ជំនួញ​ដី ។ អ្នកវិភាគ​​អះអាង​​ថា ទស្សនៈ​​ទាំង​នេះ​​មាន​ហេតុផល​ និង​​ផ្អែក​លើ​ការ​​ពិត​​ជាក់​ស្តែង ។

លោក ស៊្រុន សភា អាយុ​​៤០​ឆ្នាំ មាន​មុខរបរ​​ជា​​អាជីវករ​​លក់​​ដី​ពុះ​ឡូត៍​ និង​មាន​​ដី​លក់​​ជា​ច្រើន​​ហិកតា នៅ​តំបន់​​បែកចាន​ ​ជាយ​ក្រុង​ភ្នំពេញ បាន​ឲ្យ​ដឹង​​ថា ដី​ឡើង​ថ្លៃ​ពី ១០% ទៅ ២០% បើ​ប្រៀបធៀប​​នឹង​​ឆ្នាំ​មុន ។ បច្ចុប្បន្ន​នេះ​​លោក ស៊្រុន សភា លក់​ដី​មួយ​​ម៉ែត្រ​ការ៉េ ៥០​ដុល្លារ ដែល​លោក​​បញ្ជាក់​ថា បាន​ចំណេញ​​បន្តិចបន្តួច​​លើ​តម្លៃ​​ដើម ហើយ​លោក​ក៏​​បាន​រំពឹង​ទុក​ផងដែរ​​ថា ក្រោយពេល​​បោះឆ្នោត​ដី​អាច​​នឹង​​ឡើង​ថ្លៃ​​ជាង​នេះ​ទៀត ។

លោក ស៊្រុន សភា បាន​ឲ្យ​​ដឹង​បន្ថែម​​ថា កាលពី​ត្រីមាស​ទី​មួយ​ ដី​​របស់​លោក​​លក់​ដាច់​ខ្លាំង​​ណាស់ តែ​ឈាន​ចូល​មក​ដល់​​ត្រីមាស​​ទី​ពីរ គឺ​​ជិត​​ដល់​​ពេល​បោះឆ្នោត មិន​សូវ​មាន​​អតិថិជន​​ដើរ​​រក​ទិញ​ដី​ទេ ទោះបីជា​លោ​ក​​បាន​ ​ប្រកាស​លក់​ដី​​តាម​​កាសែត និង​​ទស្សនាវដ្តី​​ជាង​២​ខែ​ ​មកហើយ តែ​ដី​លក់​ដាច់​​បាន​ត្រឹមតែ​​ជាង ១​ហិកតា​ប៉ុណ្ណោះ ។ លោក​យល់​ថា ការ​អល់អែក​​របស់​អតិថិជន​​អាច​​បណ្តាល​មក​ពី​ឥទ្ធិពល​​នៃ​​ការ​បោះឆ្នោត​នា​​ថ្ងៃ​ ទី​២៧ ខែ​កក្កដា ឆ្នាំ​២០០៨​​ខាង​មុខ​​នេះ ៖ «ប្រហែល​ជា​គេ​​ចាំ​អ៊ុត​​ឆ្នោត​អី​អ៊ីចឹង ចាំ​មើល​គេ​​បង្កើត​រដ្ឋាភិបាល​​សិន ខ្ទង់​អាច​​បោះឆ្នោត​​អី​ហើយ» ។

លោក សាំង ស៊ីរ៉េម ប្រធាន​ផ្នែក​ទីផ្សារ​​នៃ​​ក្រុមហ៊ុន សយ គ្រូប ផ្តល់​​សេវាកម្ម​ដីធ្លី បាន​ឲ្យ​ដឹង​ថា អតិថិជន​​របស់​​លោក​​ ភាគច្រើ​ន​​ជា​​អ្នក​វិនិយោគទុ​ន​ធំៗ ចាប់ពី​១​លាន​​ដុល្លារ​​ឡើង ចង់​បាន​ដី​​នៅ​តំបន់​​ដែល​អភិវឌ្ឍ​លឿន​​ដូចជា ​ក្រុងភ្នំពេញ ក្រុង​ព្រះសីហនុ ខេត្ត​កំពត ខេត្ត​សៀមរាប មិន​មាន​ការ​​បារម្ភ​ពី​បញ្ហា​​នៃ​ការ​បោះឆ្នោត​​នៅ​កម្ពុជា​ទេ ។ លោក​បាន​​បង្ហាញ​ពី​ការ​​ផ្គត់ផ្គង់​សេវាកម្ម​នៅ​ក្នុង​ក្រុមហ៊ុន​នេះ​​ថា នៅ​ត្រីមាស​​ទី​មួយ និង​ត្រីមាស​ទី​ពីរ គឺ​កម្រិត​នៃ​សេវាកម្ម​​នៅ​ខ្ពស់​​ដូចគ្នា ។

លោក សាំង ស៊ីរ៉េម បាន​មាន​​ប្រសាសន៍​ថា ៖ «ហើយ​បើ​ទាក់​ទង​​នឹង​ការ​បោះ ​ឆ្នោត​មួយ​​ទៀត ក៏​វា​​អត់​មាន​​អី​ពាក់ព័ន្ធ​ដែរ ព្រោះ​វិនិយោគិន​​គេ​មក​កាន់​តែ​ច្រើន ដូច​​មិនមាន​ការ​ត្អូញ​ត្អែរ​​លើ​បញ្ហា​ហ្នឹង​ទេ» ។

លោក ស៊ាំង ស៊ីរ៉េម វិភាគ​ថា​ ដី​នៅតែ​ឡើងថ្លៃ​​នៅ​តាម​តំបន់ ហើយ​ក៏​មិនមាន​​ថ្ងៃ​ចុះ​ទាប​​វិញ​ឡើយ ជាក់ស្តែង​​ តំបន់​ភ្នំពេញ​ថ្មី​ ​នា​ជាយក្រុង កើន​ដល់ ៣០០​ដុល្លារ ទៅ ៥០០​ដុល្លារ ក្នុង​មួយ​ម៉ែត្រ​កា​រ៉េ ចំណែក​ដី​តំបន់​ឆ្នេរ ​ដែល​អាច​លក់​បាន មាន​តម្លៃ​​ចាប់ពី ៦០០​ដុល្លារ ទៅ ៧០០​ដុល្លារ ក្នុង​មួយ​ម៉ែត្រ​ការ៉េ ។ លោក​បាន​​ឲ្យ​ដឹង​ថា តម្លៃ​នេះ​វា​កើន​ឡើង ២ ទៅ ៣​ដង ធៀប​នឹង​ឆ្នាំ​មុន ។

លោក សុក ស៊ីណា អ្នក​វិភាគ​​សេដ្ឋកិច្ច​ឯករាជ្យ​​យល់ស្រប​ថា ជំនួញ​ដីធ្លី​នៅ​ក្នុង​ពេល​បោះឆ្នោត​​អាច​ស្ថិតនៅ​នឹង​​ថ្កល់ ទោះបីជា​អ្នក​វិភាគ​​នយោបាយ​​យល់​ថា ស្ថានភាព​នយោបាយ​​នៅ​កម្ពុជា​ប្រាកដជា​​ មិន​បត់បែន​ខ្លាំង ។ លោក​បាន​ព្យាករណ៍​ទុក​ថា តម្លៃ​ដី​អាច​​នឹង​ថយចុះ ប្រសិនបើ​​រដ្ឋាភិបាល​ថ្មី​​មាន​គោលនយោបាយ​​យក​ពន្ធ​លើ​ដីទំនេរ ព្រោះ​ម្ចាស់​ដី​​ដែល​ចង់​រក្សាទុ​ក​​ដី​ច្រើន ត្រូវ​រលោះ​ដី​ខ្លះ​​ដើម្បី​គេច​ពី​ការ​​បង់ពន្ធ​​រាល់​ឆ្នាំ ។

លោក សុក ស៊ីណា វិភាគ​ថា ការ​យក​ពន្ធ​​លើ​ដី​ទំនេរ​អា​ច​​បង្កើន​ផលិតកម្ម​​លើ​ដី​ឲ្យ​កាន់តែ​​មាន​ ប្រសិទ្ធភាព​​ជាង​មុន ក្នុង​គោលដៅ​ដើ​ម្បី​រក្សា​តុល្យ​ភាព​​នៃ​ការ​​ចំណាយ​​ដោយសា​រ​ដី ។

អ្នក​វិភាគ​សេដ្ឋកិច្ច​​រូប​នេះ​បាន​កត់សម្គាល់​ថា ដី​មួយ​ភាគ​ធំ​​ត្រូវ​បង្វែរ​ទៅ​​បម្រើ​ឲ្យ​វិស័យ​​កសិ​ឧស្សាហកម្ម ហើយ​ដី​​តម្លៃ​ថោក​​ទើប​​មាន​សក្តានុពល​​ខ្លាំង​​សម្រាប់​សេដ្ឋកិច្ច ចំណែក​ដី​ថ្លៃ​​នឹង​​ហុច​ផល​ជា​​អវិជ្ជមាន​ចំពោះ​អត្រា​​កំណើន​​នៃ​​ប្រជាពលរដ្ឋ​ ថ្មីៗ ។

លោក សុក ស៊ីណា បាន​ឲ្យ​ដឹង​ថា ៖ «ឈ្មួញ​កណ្ដាល​​ដែល​គាត់​ទិញ​​ដី​ស្តុក ​ទុក​ដើម្បី​លក់​​ចេញ អាហ្នឹង​គាត់​​អាច​លក់​ក្នុង​តម្លៃ​​មួយ​អាច​ថា ថោក​ជាង​មុន​​ក៏​ថា​បាន ។ ឧទាហរណ៍​ដី​ស្រែ បើសិនជា​គាត់​មិន​ផលិត​​ទេ គ្រាន់តែ​សម្រាប់​លក់​យក​​ចំណេញ​ទេ គាត់​ត្រូវ​បង់​ពន្ធ​រាល់​ឆ្នាំ ព្រោះ​គាត់​រក​​ម៉ូយ​អត់​ទាន់​បាន គាត់​ត្រូវ​បង់​ពន្ធ​ហើយ​​ខាត ។ អ្នក​វិនិយោគ ឬ​អ្នក​កាន់កាប់​ដី​​ហ្នឹង​គាត់​គិត​ថា គាត់​ទុក​ដី ឬ​ក៏​បង្វិល​ដី​ចេញ ។ អ៊ីចឹង​ផ្អែក​លើ​​អាហ្នឹង យើង​ថា​ដី​ហ្នឹង​​ត្រូវ​បាន​ប្រើ​មាន​​ប្រសិទ្ធភាព​​ជាង​មុន» ។

លោក ចាន់ សុផល ប្រធាន​សមាគម​អ្នក​សេដ្ឋកិច្ច​​កម្ពុជា ​យល់​ថា ការ​បោះឆ្នោត​នា​ពេល​​ខាង​មុខ​នេះ នឹង​ដំណើរការ​យ៉ាង​ល្អ តែ​ជា​ទម្លាប់​​ប្រជាពលរដ្ឋ​តែងតែ​រង់ចាំ​​ក្រោយ​បោះឆ្នោត​ទើប​​សម្រេច​លក់ ឬ​ទិញ​ដី ។ លោក​វិភាគ​ថា ស្របពេល​ដែល​ការ​​កម្ចី​ប្រាក់​ពី​​ធនាគារ​លើ​ការ​ទិញ​ដីធ្លី​​ត្រូវ​​បាន​បង្ក​ ចរន្ត​នេះ​អាច​ធ្វើឲ្យ​ជំនួញ​​ដីធ្លី​ស្ថិត​នៅ​​ទ្រឹង​សិន ។ លោក ចាន់ សុផល ឯកភាព​​ថា ប្រសិន​បើ​ក្រោយ​​ការ​បោះឆ្នោត រដ្ឋាភិបាល​​ថ្មី​ប្រកាស​ឲ្យ​យក​​ពន្ធ​លើ​ដី​ទំនេរ ដី​អាច​នឹង​ធ្លាក់ថ្លៃ​​ជាង​នេះ ។

លោក ចាន់ សុផល បាន​បង្ហាញ​នូវ​ជំហរ​វិជ្ជមាន​ថា ដី​ថ្លៃ​អាច​ជួយ​បង្កើន​ឱកាស​​ជូន​ប្រជាពលរដ្ឋ​ក្រីក្រ​​ដែល​មាន​តែ​ដី ហើយ​ការ​លក់​ដី​​ក៏​ជំរុញ​​ឲ្យ​មាន​ការ​បង្កើន​​ផលិតកម្ម​ដែរ ។ លោក​បន្ថែម​ថា  តម្លៃ​ដី​នៅ​កម្ពុជា អាច​នឹង​កាន់តែ​កើន​​ឡើង​ទៀត ព្រោះ​តម្លៃ​ដី​នៅ​​ជនបទ​នៃ​ប្រទេស​កម្ពុជា​​សព្វថ្ងៃ​នៅតែ​មាន​តម្លៃ​​ទាប​បើ​ ធៀប​ជាមួយនឹង​ប្រទេស​​ជិតខាង ។

លោក ចាន់ សុផល បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ថា ៖ «ហើយ​ការ​លក់​ដីធ្លី​កន្លង​​មក​ នេះ ក៏​វា​ជំរុញ​ទៅ​ដល់​​ការ​បង្កបង្កើន​ផល​ដែរ គឺ​អ្នក​មាន​លទ្ធភាព​មួយ​ចំនួន គាត់​ទិញ​ដី​ហើយ គាត់​ដាំ​ជា​កៅស៊ូ កន្លែង​ខ្លះ​គេ​ដាំ​ជា​​ដំឡូង​មី ដាំ​ជា​សណ្ដែក ពោត ហើយ​កន្លែង​ខ្លះ អ្នក​ភ្នំពេញ​​ទៅ​ហ្នឹង​ក៏​ទិញ​ធ្វើ​ជា​ស្រូវ​​ទៀត ដូច​ជុំវិញ​បឹង​ទន្លេសាប ដី​ទំនាប​ខ្លះ ដែល​ពី​ដើម​មក គេ​ទុកចោល គឺ​ដោយសារ​ខ្វះ​ទុន អ្នក​ភ្នំពេញ​ទៅ គេ​ចំណាយ​ ១០​ម៉ឺន​ដុល្លារ​​ជាង​អី​ទៅ លើក​ទំនប់​អាង​ទឹក​​ហើយ គេ​បង្កើត​ជា​ផលិតកម្ម​ស្រូវ​រាប់​​រយ​ហិកតា អ៊ីចឹង​វា​មាន​​សកម្មភាព​កើត​ឡើង​ច្រើន​ដែរ» ។

ទោះបីជា​យ៉ាងណា​ អ្នកវិភាគ​ជា​ច្រើន​​ឯកភាព​ថា វា​ពិបាក​នៅក្នុង​ការ​សន្មត់​​ពី​ការ​វិវត្តន៍​ថ្មីៗ​​ ក្រោយ​ពេល​​បោះឆ្នោត ថា​ជា​ជំហាន​​មួយ​វិជ្ជមាន ឬ​អវិជ្ជមាន​​ ចំពោះ​តម្លៃ​ដី​នៅ​កម្ពុជា​​នោះ ? សូម​បញ្ជាក់​ថា ការ​យក​ពន្ធ​លើ​ដី​​ទំនេរ មាន​រូបរាង​ជា​​ បទបញ្ជា​រួចរាល់​ហើយ រង់ចាំ​តែ​សារាចរណ៍​​ណែនាំ​​ប្រកាស​ឲ្យ​​អនុវត្ត​តែប៉ុណ្ណោះ ៕

អត្ថបទ​​សម្រាប់​ ឡូយ​៩

ស្រី សុភ័ក្រ្ត

ក្នុង​សប្តាហ៍​នេះ ខ្ញុំ​បាន​​បញ្ចប់​​អត្ថបទ​​សម្រាប់ ប្លុក​ឡូយ៩ ទាក់​ទ​ង​នឹង ការបោះ​ឆ្នោត​​ជ្រើស​រើស​​ក្រុម​ប្រឹក្សា​​ឃុំ សង្កាត់​ ​កាលពី​​ឆ្នាំ​២០១២។ អត្ថបទ​នេះ ត្រូវ​បាន​​បង្ហោះ​ផ្សាយ​​នៅ​​លើ​​គេហ​ទំព័រ​​របស់​ ឡូយ៩ នៅថ្ងៃទី​១៩ ខែមករា ឆ្នាំ២០១៣។ អរគុណ ឡូយ៩ សម្រាប់​ការ​ទទួលយក​អត្ថបទ​របស់ខ្ញុំ​ប្រកាស​ផ្សាយ…

នរណា ដែលអ្នកបានបោះឆ្នោតអោយ កាលពី ថ្ងៃទី ០៣ ខែ មិថុនា ឆ្នាំ ២០១២?

Posted date: January 19, 2013

ប្រភព ៖ http://loy9.com.kh/who-you-vote-for/​

១. ដឹង​អត់​ថា នរណាដែល​អ្នក​បាន​បោះឆ្នោត​អោយ កាលពីថ្ងៃទី០៣ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០១២ (ការ​បោះ​ឆ្នោត​ជ្រើសរើស​ក្រុម​​ប្រឹក្សា ឃុំ សង្កាត់)? តើ​គាត់ជា​ប្រធាន​គណបក្ស​នយោ​បាយ? ជាមេឃុំ រឺ​ជា​នរណា?

ចំលើយ៖ ពលរដ្ឋ​ដែល​មាន​ទីលំនៅ​ក្នុងឃុំ សង្កាត់​ណាមួយ បាន​ចុះឈ្មោះ​បោះឆ្នោត​រួច ហើយ​មាន​ឈ្មោះ​ក្នុង​បញ្ជី​បោះ​ឆ្នោត​ផ្លូវ​ការ​របស់ គណៈ​កម្មាធិការ​ជាតិ​រៀបចំ​ការ​បោះឆ្នោត (គ.ជ.ប) ត្រូវ​បាន​អញ្ជើញ​អោយ​ចូល​រួម​បោះឆ្នោត​ជ្រើស​រើស​ក្រុម​ប្រឹក្សា​ឃុំ សង្កាត់​អាណត្តិទី៣ (ដែល​បាន​ប្រព្រឹត្តិ​ឡើង​កាល​ពីថ្ងៃទី៣ ខែ​មិថុនា ឆ្នាំ​២០១២) ដើម្បី​ជ្រើស​រើស​តំណាង​គណបក្ស​នយោបាយ​ណា​មួយ ដែល​ពួកគេ​ពេ​ញចិត្ត អោយ​មក​បំពេញ​មុខងារ​ជា មេឃុំ ឬចៅសង្កាត់ និង​សមាជិក ប្រចាំ​ឃុំ សង្កាត់​របស់​ពួក​គេ ក្នុង​រយៈ​ពេល​មួយ​អាណត្តិ​ដែល​មាន​រយៈ ៥ឆ្នាំ។ មេឃុំ ឬចៅសង្កាត់ និង​សមាជិក ប្រចាំ​ឃុំ សង្កាត់​មួយ ដែល​ជ្រើស​ចេញពីការ​បោះឆ្នោត​នេះ អាច​មាន​ចំនួន​សរុប​ចាប់​ពី ៥រូប ទៅ​ដល់ ១១ រូប អាស្រ័យ​ទៅតាម​ទំហំ​ភូមិ​សាស្រ្ត និង​ចំនួន​ពលរដ្ឋ​ក្នុង​ឃុំ ឬសង្កាត់​នោះ។ បេក្ខជន​ជាប់​ឆ្នោត​ដែល​មាន​លេខ​រៀង​លើ​គេ​បង្អស់​នៃ​បញ្ជី​បេក្ខជន​គណបក្ស​នយោបាយ​ណាមួយ​ដែល​ទទួល​បាន​សម្លេង​ឆ្នោត​ច្រើន​ជាង​គេ នឹង​ត្រូវ​ជ្រើស​តាំង​ជា មេឃុំ ឬចៅ​សង្កាត់ ដែល​មាន​អាណត្តិ​ស្មើនឹង​សមាជិក​ក្រុម​ប្រឹក្សា​ឃុំ សង្កាត់។

២.​ តើ​ស្មៀន​ឃុំ​ ជា​សមាជិក​ក្រុម​ប្រឹក្សា ឃុំ សង្កាត់ ដែរឬ​ទេ?

ចំលើយ៖ ស្មៀន​ឃុំ សង្កាត់ មិ​ន​ចាំបាច់បោះឆ្នោត​ដោយ​ពលរដ្ឋទេ តែ​ត្រូវ​មាន​ការ​តែងតាំង ឬដក​ហូតមុ​ខតំ​ណែង​ដោយ ក្រសួង​មហាផ្ទៃ។ ស្មៀន​ឃុំ សង្កាត់ ជា​បុគ្គលិក​ក្របខណ្ឌ​រដ្ឋបាល​នៃ​ក្រសួង​មហាផ្ទៃ ជា​ជំនួយ​ការ​ក្រុម​ប្រឹក្សា​ឃុំ សង្កាត់ មាន​ភារកិច្ច​ជួយ​កិច្ចការ​ឃុំ សង្កាត់ និង​ធានា​និរន្តរ​ភាព​កិច្ចការ​រដ្ឋបាល​ក្នុងឃុំ សង្កាត់។ ស្មៀន​ឃុំ សង្កាត់ បាន​ណែនាំ​ដោ​យ​ច្បាប់​ថា ត្រូវ​មាន​ជំហរ​អព្យា​ក្រឹត និង​មិន​លម្អៀង​ក្នុង​ការងារ​របស់​ខ្លួន។ ស្មៀនឃុំ សង្កាត់​មិន​ចប់​អាណត្តិ​ជាមួយ​ក្រុម​ប្រឹក្សា​ឃុំ សង្កាត់ទេ។

៣. ចុះ​មេ​ភូមិ​វិញ តើ​គាត់​ជា​ស​មាជិក​ក្រុម​ប្រឹក្សា​ឃុំ សង្កាត់​ដែរ​ឬ​ទេ?

ចំលើយ ៖ ​មេ​ភូមិ (មា​ត្រា ៣០ ច្ប. ស្តី​ពី ការ​គ្រប់​គ្រង​រដ្ឋបាល​ឃុំ សង្កាត់) ត្រូវ​ជ្រើស​រើស​ដោយ​ក្រុម​ប្រឹក្សា​ឃុំ សង្កាត់ សម្រាប់​ភូមិ​នី​មួយៗ ក្នុងចំណុះ​ឃុំ សង្កាត់​របស់​ខ្លួន។ មេភូមិ ត្រូវបាន​រៀបចំចាត់​តាំង​អោយ​មាន​អនុប្រធាន​មួយរូប និង​សមាជិក​មួយ​រូបជា​ជំនួយការ។ រដ្ឋមន្រ្តី​ក្រសួង​ម​ហាផ្ទៃ ត្រូវ​ចេញ​សេចក្តីណែនាំ​អំពី​បែបបទ​នីតិវិធី នៃ​ការ​ជ្រើស​រើស​មេភូមិ ការ​ចូលកាន់​តំណែង ការ​ផ្លាស់​ប្តូរ​មេភូមិ និងកា​រតែងតាំង​ជំនួយ​ការ​មេភូមិ។ មេភូមិ​មាន​ភារកិច្ច ៖

• អនុវត្ត​ភារកិច្ច​ដែល​ក្រុម​ប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ ឬមេឃុំ ចៅសង្កាត់​ប្រគល់​អោ​យ ដើម្បី​ធានា​សន្តិសុខ សណ្តាប់​ធ្នាប់​សាធារណៈ និង​អភិវឌ្ឍន៍​សេដ្ឋកិច្ច សង្គម​ក្នុង​ភូមិ
• ផ្តល់​យោបល់​ដល់​ក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់អំពី​បញ្ហានានា​ដែល​ទាក់ទង​ដល់​ផលប្រយោជន៍​ក្នុងភូ​មិ​របស់ខ្លួន
• ស្នើ​សុំយោបល់​ទៅ​ក្រុម​ប្រឹក្សា​ឃុំ សង្កាត់ មេឃុំ ចៅ​សង្កា​ត់​ដើម្បី​ចាត់ចែង និង​សម្រប​សម្រួល​កិច្ចការ​នៅក្នុង​ភូមិ​របស់​ខ្លួន។

៤. តើ​អ្នក​ណា​ខ្លះ ដែល​អាច​ចូលរួម​ប្រជុំ​ទាក់ទង​ផែន​ការ​អភិវឌ្ឍ​ឃុំ សង្កាត់​បាន?

ចំលើយ៖ ពល​រដ្ឋ និង​យុវវ័យដែល​រស់នៅ​ក្នុងឃុំ សង្កាត់ ហើយមាន​ចំណាប់​អា​រម្មណ៍នឹង​កិច្ច​ប្រជុំក្នុង សាលាឃុំ សង្កាត់ សុទ្ធ​តែ​អាច​ចូល​រួម ក្នុង​ការ​សម្រេច​ចិត្ត​លើ​គម្រោង​អភិវឌ្ឍ​ឃុំ សង្កាត់​បាន ព្រោះពួកគេ​មាន​តម្រូវ​ការ​ផ្ទាល់​ខ្លួន ពួកគេ​ជា​​អ្នក​ពាក់ព័ន្ធ​ដោយ​ផ្ទាល់​ទៅ​លើ​គម្រោង​អភិវឌ្ឍ មិន​ថា ទទួល​ប្រយោជន៍ ឬ​រង​ផល​ប៉ះពាល់។ មាន​គំនិត​ច្រើន ទើប​មាន​ភាព​ប្រែ​ប្រួល វិវត្តន៍​លឿន ពិសេស​នៅ​ពេល​ដែល​ចូលរួម​ពួកគេ​អាច​លើកពី​ត​ម្រូវ​ការ​អាទិភាព​សម្រាប់​ឃុំ សង្កាត់​របស់​ពួកគេ ពេល​ដែល​គម្រោង​មើល​រំលង ឬ​មិន​បាន​ដោះ​ស្រាយ​។

៥. ដែល​ដឹង​អត់​ថា ចំនួន​សន្លឹក​ឆ្នោត​នៃ​គណ​បក្ស​នីមួយ​ៗ ត្រូវ​បាន​គណនាសម្រាប់​អាសនៈ​ក្រុមប្រឹក្សា​ឃុំ សង្កាត់ តាម​របៀប​ណា?

សាក​ល្បងគណនា​អាសនៈ​របស់​គណបក្ស​នយោបាយសម្រាប់​ការ​បោះឆ្នោតជ្រើស​រើស​ក្រុម​ប្រឹក្សា​ឃុំ ក

ឧទា​ហរណ៍ ៖ ឃុំ ក ក្រោយ​ការ​រាប់សន្លឹ​ក​ឆ្នោត មាន

• សម្លេងឆ្នោត​បានកា​រ​សរុប 5000 សន្លឹក និង​សន្លឹក​ឆ្នោត​មិន​បានការ​ ២០ សន្លឹក  (សន្លឹក​ឆ្នោត​មិនបាន​ការ មិន​ត្រូវ​បាន​យក​មក គណនា​ជាមួយ​នឹង​លទ្ធផល​អាសនៈ​ទេ = ទុក​ចោលដោ​យ​ឡែក)
• អាសនៈ​សម្រាប់​ក្រុមប្រឹក្សា 7 អាសនៈ។
• គណបក្ស​នយោបាយ ៣ ប្រជែង តំណែង​ជា​ ក្រុមប្រឹក្សាឃុំ នេះ ក្នុងនោះ
  • គណបក្ស A ទទួល​បាន 2500 សន្លឹក
  • គណបក្ស B ទទួល​បាន 1700 សន្លឹក
  • ហើយ​គណបក្ស C ទទួល​បាន 800 សន្លឹក។

ដើម្បី​គណនា​រក​អាសនៈ សម្រាប់គណបក្ស​នយោបាយ​និមួយៗ ត្រូវ​យោង​លើ មាត្រា ២៣ នៃ​ច្បាប់​ស្តីពី ការ​បោះ​ឆ្នោត​ជ្រើស​រើស​ក្រុម​ប្រឹក្សា​ឃុំ សង្កាត់។

ជំហាន​ទីមួយ៖ គណនា​រក​ចំនួនកូតា (សន្លឹកឆ្នោត​ស​ម្រាប់​អាសនៈ​មួយ)

រូបមន្ត ៖ កូតា (មិន​គិត​សំណល់​ចែក) = សន្លឹក​ឆ្នោត​បាន​ការ​សរុប / ចំនួន​អាសនៈ​ក្នុង​មណ្ឌល (ឃុំ)

គណនា​ផ្ទាល់ ៖ កូតា = 5000 / 7 = 714 (មិន​គិត​សំណល់​ចែក បើគិត​សំណល់ គួរ​តែ 714.28)

ជំហានទីពីរ៖ កំណត់​ចំនួន​អាសនៈ​បឋម​របស់​គណបក្ស​នយោបាយ​និមួយៗ

រូបមន្ត ៖ ចំនួន​អាសនៈបឋមរបស់​គ​ណបក្ស (មិនគិត​សំណល់​ចែក) = សន្លឹកឆ្នោត​បានការ​របស់គណបក្ស / កូតា

• អនុត្ត ចំពោះ ​គណបក្ស A ៖ អាសនៈបឋម = 2500 / 714 = 3.50 (មកត្រឹម 3) មានន័យថា គណបក្ស A ទទួលបាន អាសនៈ បឋមចំនួន 3 អាសនៈ

• អនុត្ត ចំពោះ គណបក្ស B ៖ អាសនៈបឋម = 1700 / 714 = 2.38 (មកត្រឹម 2) មានន័យថា គណបក្ស A ទទួលបាន អាសនៈ បឋមចំនួន 2 អាសនៈ

• អនុត្ត ចំពោះ គណបក្ស C ៖ អាសនៈបឋម = 800 / 714 = 1.12 (មកត្រឹម 1) មានន័យថា គណបក្ស A ទទួលបាន អាសនៈ បឋមចំនួន 1 អាសនៈ

• តាមរយៈជំហាននេះ អាសនៈទាំង ៧ គណបក្សនយោបាយទទួលបាន 3 + 2+ 1 = 6 អាសនៈ នៅសល់ មួយអាសនៈទៀត ត្រូវ គណនា តាមជំហានទីបី

ជំហានទីបី៖ គណនាអាសនៈនៅសល់

រូបមន្ត ៖ មធ្យមភាគ​ខ្ពស់​បំផុត របស់គណបក្ស = សន្លឹកឆ្នោត​បានការ​រ​បស់​គណបក្ស​នយោបាយ / អាសនៈ​ដែល​បាន​បែង​ចែក​អោយ​គណបក្ស​នយោបាយ + 1

អនុវត្ត ៖

ដើម្បីអនុវត្ត រូបមន្ត យើងមាន វិធានស្រាប់ ដូចជា

• គណបក្ស A ទទួលបាន អាសនៈបឋម 3 ហើយ សន្លឹកឆ្នោតបាន​ការ​របស់គណបក្ស A គឺ 2500
• គណបក្ស B ទទួលបាន អាសនៈបឋម 2 ហើយ សន្លឹកឆ្នោតបាន​ការ​របស់​គណបក្ស B គឺ 1700
• គណបក្ស C ទទួលបាន អាសនៈបឋម 1 ហើយ សន្លឹកឆ្នោតបាន​ការ​របស់​គណបក្ស C គឺ 800

របៀបគណនា ៖

•  មធ្យមភាគខ្ពស់បំផុតរបស់ A = 2500 / 3 +1 = 625
•  មធ្យមភាគខ្ពស់បំផុតរបស់ B = 1700 / 2 +1 = 566.66
•  មធ្យមភាគខ្ពស់បំផុតរបស់ C = 800 / 1 +1 = 400

ដោយសារ ក្រោយគណនា មធ្យមភាគខ្ពស់បំផុត គណបក្ស A ទទួលបានមធ្យមភាគខ្ពស់ជាងគេ ដូច្នេះ គណបក្ស A ត្រូវទទួលបាន អាសនៈបន្ថែម ចំនួន ១ ទៀត។ ជាលទ្ធផល ៖

• ក្នុងឃុំ ក មានអាសនៈ សរុប 7
• គណបក្ស A ទទួលបាន អាសនៈបឋម 4
• គណបក្ស B ទទួលបាន អាសនៈបឋម 2
• គណបក្ស C ទទួលបាន អាសនៈបឋម 1

បញ្ជាក់ ៖ បើក្រោយពី គណនាតាមជំហានទីបី នេះហើយ នៅសល់ អាសនៈ ត្រូវគណនាជំហានទីបួន បន្តទៀត រហូតអស់អាសនៈ ក្នុងមណ្ឌល។

A Election Picture Book 2012

«បោះឆ្នោត​​គាំទ្រ​​ស្រ្តី​​​ជួយ​ប្រទេស​យើង» ​ជា ចំណង​​ជើង​ នៃ ​សៀវភៅ​រូបភាព​អប់រំ​អ្នក​បោះឆ្នោត​ មួយ ដែល​​ផលិត​ដោយ ខុមហ្វ្រែល ក្នុង​ខែ​ធ្នូ ឆ្នាំ​២០១២ នេះ ដើម្បី​​​​លើក​ទឹកចិត្ត​ស្រ្តី និង​​​ចូលរួម​ផ្សព្វផ្សាយ​​ពី សារសំខាន់​​នៃ​​វត្តមាន​របស់​ស្រ្តី​​ក្នុង​​ការ​ដឹកនាំ និង​ការ​ធ្វើ​សេចក្តី​​សម្រេច​ចិត្ត តាម​រយៈការ​បោះឆ្នោត​។ សាច់​រឿង​ទាំងមូល​ ​បាន​​បង្ហាញ​ពី កិច្ចសន្ទនា​របស់​តួអង្គ ដូចជា មីង ​ចំណាន ជា​​ស្រ្តី​ម្នាក់​ដ៏​​​សកម្មក្នុ​ង​ភូមិ ដែល​បាន​ចង​ផ្ទៃ​រឿង​ទាំងមូល​ ដោយ​​ពាក្យ «ដដែលៗ» និង «​មិនមាន​អ្វីប្លែក»។ ពាក្យ «​ដដែល» ត្រូវ​បាន​ មីង ចំណាន បក​ស្រាយ​ថា ការបោះ​ឆ្នោត​​ជ្រើស​តាំង​​តំណាង​រាស្រ្ត​ ត្រូវ​​រៀបចំ​​នៅ​​​រៀង​រាល់​​​ប្រាំ​ឆ្នាំ​ម្តង ឆ្នាំ​​២០១៣​ ជិត​មក​ដល់​ទៀត​ហើយ បែប​នេះ អាច​​ហៅថា «ដដែល» ដែរ ឬទេ ? ពាក្យ​ «មិនប្លែក» មីង ចំណាន យល់ថា ចំនួន​​ស្រ្តី​​ជាប់ឆ្នោត​​មាន​ចំនួនតិច ទើប​វា មិន​ប្លែក​…។ តាមរយៈ​កិច្ចសន្ទនា​​របស់ តួអង្គ បាន​​ស្រាយ​ចំណង សារសំខាន់​​របស់ស្រ្តី​​ក្នុង​​វិស័យ​នយោបាយ មូលហេតុ​​ដែល​ស្រ្តី​ជាប់​ឆ្នោត​មាន​ចំនួន​តិច និង​​គន្លឹះ​បច្ចេក​ទេស​ដើម្បី​​​បោះឆ្នោត​​គាំទ្រ​ស្រ្តី​ផង​ដែរ…។ នៅ​​ចុង​បញ្ចាប់​​នៃ​សាច់រឿង តួអង្គ​​ទាំងអស់ សុទ្ធ​តែ​ ទទួល​ស្គាល់​​សារ​សំខាន់​​របស់​ស្រ្តី​ក្នុង​វិស័យ​នយោយ​បាយ ហើយ​​ប្តេជ្ញា​​បោះឆ្នោត​​គាំទ្រ​ស្រ្តី​​គ្រប់ៗ​គ្នា។

សម្រាប់​ផ្ទៃរឿងទាំងស្រុង សូម​រកមើល​​  ឯកសារតាម​តំណរ​ភ្ជាប់ ៖​

http://www.comfrel.org/newcomfrel/components/com_mypublications/files/189642Vote_for_women_helpe_our_nation_final.pdf

ព័ត៌មានបន្ថែម​ទាក់ទងនឹងការបោះឆ្នោត www.comfrel.org

“Voter For Women, Supports Our Country” is a title of an Election Picture Book, produced by COMFREL in December 2012 to encourage women and promote women participation in politic or elections. The story presents such dialogue of aunt Chamnan who is an active woman in her village hinted the term “the same” and “not different”. “The same” interpreted by aunt Chamnan that National Assembly Elections should held every five years and 2013 is coming soon, this is the same. The term “Not different” she tells that the number of elected women still a few. The dialogue of actors reveal the essential of women participation in politic, reason why still a few of elected women, and key to vote for women. In the end, mostly actors acknowledged the benefits of women in politics and commit to vote for women.

To read story, please see the attached link :

http://www.comfrel.org/newcomfrel/components/com_mypublications/files/189642Vote_for_women_helpe_our_nation_final.pdf

To elections information : www.comfrel.org

Mini-photography

Download : Full Presentation of Mini-photography -Updated December, 2012

ការពណ៌នា ៖ មាន​ត្រឹម ៣៥ ទំព័រ ដែលបាន​អត្ថធិប្បាយ​អំពី ចំណេះ​ដឹង​មូលដ្ឋាន​​នៃការ​ថតរូប។ រូបថ​ត​ជាច្រើន​ត្រូវបាន​​បង្ហាញ​ក្នុង​ប្លង់​ផ្សេងៗគ្នា ដែល​នឹង​ធ្វើអោយ​អ្នក​ថត​រូប​ថ្មីៗ ងាយ​យល់ និងធ្វើ​តាម​បាន​ស្រួល។

Description : The 35 slides are mentioned about a basic knowledge of photography.  Pictures are presenting in difference compositions that make fresh photographer easy to do follow.

សូម​ថ្លែងអំណរគុណ ជាពិសេស​ចំពោះ លោក គីម ហាក់ តាម៉ាប់ និង​សូយលីម សម្រាប់ការណែនាំ ការ​ត្រួតពិនិត្យ និង​ការ​យល់ស្រប លើ​បទបង្ហាញនេះ។

Courtesy to KIM Hak, Tamab, and Soylim for introduction, reviewing and approved the presentation.

ខុមហ្វ្រែល មាន បណ្តុះបណ្តាល​បេក្ខជនត្រៀម ឈរឈ្មោះ​បោះឆ្នោត

ថ្ងៃទី១២ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១២

ស្រ្តី ៥៣% ភាគរយ ដែល ខុមហ្វ្រែលបណ្តុះបណ្តាល

បានជាប់ឆ្នោតជាមេឃុំស្រ្តី និងសមាជិក ក្រុមប្រឹក្សាឃុំស្រ្តី អាណត្តិទី ៣

គណៈកម្មាធិការដើម្បីការបោះឆ្នោត ដោយសេរី និងយុត្តិធម៌នៅកម្ពុជា (ខុមហ្វ្រែល) សូមអបអរសាទរ ចំពោះស្រ្តីទាំង ២,០៣៨ រូប ជាពិសេស ស្រ្តី ធ្លាប់បាន ទទួលការពង្រឹង សមត្ថភាពដោយ ខុមហ្វ្រែល ដែលបានជាប់ឆ្នោត ហើយកំពុងប្រកាស ឡើងកាន់តំណែង ជាមេឃុំ ចៅសង្កាត់ស្រ្តី និង សមាជិក ក្រុមប្រឹក្សាឃុំ-សង្កាត់ស្រ្តី អាណត្តិថ្មីជា បន្តបន្ទាប់។

តាមលទ្ធផល បោះឆ្នោតជ្រើសរើស ក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់អាណត្តិទី៣ ដែលបាន ប្រកាសជា ផ្លូវការ ដោយ គណៈកម្មាធិការជាតិ រៀបចំ ការបោះឆ្នោត (គ.ជ.ប) កាលពីថ្ងៃទី២៤ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០១២ ស្រ្តីប្រមាណ ២,០៣៨រូប (ស្មើនឹង ១៧.៧៨%) ក្នុង ចំណោម អាសនៈសរុប ១១៤៥៩ បានជាប់ឆ្នោត ជា ក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ស្រ្តីអាណត្តិទី៣។ ក្នុងចំនួន ស្រ្តីជាប់ឆ្នោត ដ៏តិចតួចនេះ យ៉ាងហោច ណាស់មាន ស្រ្តីជាប់ឆ្នោតចំនួន ៩២រូប (ស្មើនឹង ៥៣%) ក្នុង ចំណោមស្រ្តី ១៧៤រូប ធ្លាប់បាន ទទួលការ បណ្តុះបណ្តាល និង ពង្រឹងសមត្ថភាព ដោយ ខុមហ្រ្វែល ក្នុងគម្រោង “ស្រ្តីអាចធ្វើបាន” និង “ការផ្តល់ អំណាច ដល់ស្រ្តីក្នុងការ ធ្វើសេចក្តី សម្រេចចិត្ត” តាំងពីពាក់ កណ្តាល ឆ្នាំ២០០៨។ ជាលទ្ធផល សិក្ខាកាម ទាំងនោះ បានជាប់ឆ្នោតជា មេឃុំស្រ្តី ចំនួន ២រូប ក្នុងខេត្ត ព្រះវិហារ មេឃុំស្រ្តី ចំនួន ៣រូប ក្នុងខេត្ត កំពង់ឆ្នាំង មេឃុំស្រ្តី ១រូប ក្នុងខេត្ត កំពង់ចាម និង ៨៦ រូបទៀត បានជាប់ជា សមាជិក ក្រុមប្រឹក្សា ក្នុងខេត្ត កំពង់់ចាម ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង ខេត្តកំពង់ធំ ខេត្តតាកែវ និងខេត្តព្រះវិហារ។

គម្រោង “ស្រ្តីអាចធ្វើបាន” នេះ មានបំណង លើកទឹកចិត្ត ស្រ្តី ដែលជា ក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ ស្រុក ខណ្ឌ មេភូមិ សមាជិកភូមិ មន្រ្តី មូលដ្ឋាន សកម្មជន គណបក្ស នយោបាយ សកម្មជន អង្គការក្រៅ រដ្ឋាភិបាល ឱ្យចូលរួម និង ស្វែងយល់ កាន់តែច្រើន ថែម ទៀតទៅលើ ការកសាង ទំនុកចិត្ត វិធាន ការងារ នយោបាយ និង ហាត់ចិត្ត ក្លាហាន ក្នុងការ បញ្ចេញមតិ ឬចូលរួមក្នុង ដំណើរការសម្រេចចិត្ត។ បច្ចុប្បន្នគម្រោងនេះ កំពុងអនុវត្ត ក្នុងតំបន់ គោលដៅ ចំនួន ៥ខេត្ត គឺខេត្ត កំពង់់ចាម ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង ខេត្តកំពង់ធំ ខេត្តតាកែវ និង ខេត្តព្រះវិហារ។

រាប់ចាប់ពីឆ្នាំ២០០២ នៃការ ចាប់ផ្តើម អនុវត្តនយោបាយ វិមជ្ឈការ របស់ប្រទេស កម្ពុជា តាមរយៈ ការបោះឆ្នោត ស្រ្តីចូល រួមក្នុង នយោបាយ និង ស្រ្តីជាប់ឆ្នោត នៅតែមាន ការកើនឡើង តិចតួច បើគិតមក ដល់ជាងពាក់ កណ្តាល ឆ្នាំ២០១២។ សម្រាប់ការ បោះឆ្នោតជ្រើសរើស ក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ អាណត្តិទី១ (ឆ្នាំ២០០២-២០០៧) ក្នុងចំណោម អាសនៈ ក្រុមប្រឹក្សា ឃុំ សង្កាត់ សរុប ១១៣៥៣ អាសនៈ (១៦២១ឃុំ-សង្កាត់) ស្រ្តី នៅចុង អាណត្តិមាន សរុប ៨.៧២% ហើយ នៅចុង អាណត្តិទី២ (ឆ្នាំ២០០៧-២០១២)  ចំនួន ស្រ្តីជាប់ឆ្នោត ជាក្រុមប្រឹក្សា ឃុំ សង្កាត់ កើនដល់ ១៦.០៨%។  ដោយឡែក សម្រាប់ ការបោះឆ្នោត ជ្រើសរើស ក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ អាណត្តិទី៣ (ឆ្នាំ២០១២-២០១៧) ដែលមាន អាសនៈ សរុប ១១,៤៥៩ អាសនៈ (១៦៣៣ឃុំ-សង្កាត់) ស្រ្តី ជាប់ឆ្នោត នៅដើម អាណត្តិ មានសរុប ១៧.៧៨% (ស្មើនឹង២,០៣៨នាក់)។ យោងតាម របាយការណ៍ UNDP’s Human Development Index 2011-Gender Inequality Index (GII)[1] កម្ពុជា នៅតែមាន កម្រិតទាប នៃសមធម៌   យែនឌរ ត្រឹមលេខ ៩៩ (លេខអន់បំផុត១៤៦) ក្នុងចំណោម ប្រទេសដែលមាន ចំណាត់ថ្នាក់ទាបជាង គេ នៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ដូចគ្នានឹង ប្រទេសភូមា ប្រទេសឡាវ និង ប្រទេស ឥណ្ឌូនេស៊ីដែរ។

ឧបសគ្គដែល រារាំងដល់ការអនុវត្តសមភាពនៃតំណាង និងសិទ្ធិយេនឌ័រ មូលហេតុចំបង ព្រោះប្រទេស កម្ពុជាខ្វះគោល ការណ៍ជាក់លាក់ជា លាយលក្ខណ៍ អក្សរ ខ្វះយន្តការគាំទ្រ និង ផ្តល់ឱកាសដល់ ស្រ្តីចូលរួម លើគ្រប់វិស័យ ស្របតាម អនុសញ្ញាអន្តរជាតិ ស៊ី-ដ និង មួយផ្នែកទៀត ដោយសារ ទំនៀមទម្លាប់ អភិរក្សនិយម និងវប្បធម៌ ដែលត្រូវបានគេ សន្មត់ និងផ្តល់ តម្លៃដល់ ស្រ្តីទាបជាងបុរស។ មួយវិញទៀត ភាពក្រីក្រ ការរើសអើង ការបង្អាក់ ទឹកចិត្ត និង ឱកាសតិចតួច ក៏ជាបច្ច័យ រារាំងស្រ្តីក្នុង ការទទួលបាន សមភាពសង្គម និង ផលចំណេញពី ការចូលរួមក្នុង វិស័យនយោបាយ និង កិច្ចការសង្គម។

ខុមហ្វ្រែល បានរកឃើញ នូវអនុសាសន៍ មួយចំនួនដើម្បី លើកកម្ពស់ សមភាពយេនឌរ និង ការផ្តល់អំណាច នយោបាយដល់ស្រ្តី ក្នុងនោះរួមមាន ការកំណត់ គោលនយោបាយ របស់គណបក្ស នយោបាយ និងប្រព័ន្ធកូតា ការលុបបំបាត់ រាល់ទម្រង់នៃ ការរើសអើង ការលើកកម្ពស់ ការចូលរួមរបស់ ស្រ្តីក្នុងវិស័យ នយោបាយ ការពង្រឹង សមត្ថភាពសម្រាប់ បេក្ខជនស្រ្តី ដើម្បីបង្កើន ភាពជឿជាក់ និងប្រសិទ្ធិភាព ក្នុងការងារក្រោយ ពេលជាប់ឆ្នោត ការបង្កើត បរិយាកាស នយោបាយល្អ សម្រាប់ស្រ្តី និង ការចែករំលែក ព័ត៌មានពី សារៈសំខាន់ របស់ស្រ្តីក្នុង វិស័យនយោបាយ៕

---

[1] UNDP: Human Development Index 2011-Gender Inequality Index (GII), www.undp.org.kh